Mietje "Meta" Vomberg

Woonde: Nieuwstad 44
Ondergedoken: Akkerstraat 12
  • Zutphen,
    -Ondergedoken,Oorlog overleefd-
    Montreal,
    Mietje werd 73 jaar


 

Familie


 


 

Verhaal


 

Voor Mietje, roepnaam Meta, is een uitgebreid onderduikverhaal beschikbaar in Dat doe je gewoon. Het is gebaseerd op de informatie die voor de Yad Vashem-erkenning van haar onderduikgevers is verzameld. Daarnaast heb ik haar huwelijksakte uit 1947 gevonden. Die bevestigt dat zij na de oorlog als kinderverzorgster werkte en trouwde met Menno Denneboom. Stolpersteine Zutphen

Mietje, roepnaam Meta, Vomberg heeft een bijzonder goed gedocumenteerde onderduikgeschiedenis. Ze werkte tijdens de oorlog als verpleegster en kinderverzorgster. Haar onderduik in De Hoven werd mogelijk gemaakt door meerdere Zutphense helpers. Na de oorlog trouwde ze met Menno Denneboom en emigreerde ze naar Canada.

Mietje Vomberg, roepnaam Meta, werd op 21 juli 1921 geboren in Zutphen. Zij was de oudste dochter van Emanuel Vomberg (1891–1966) en Elisabeth van Dijk (1890–1985). Haar vader had een manufacturenzaak aan de Nieuwstad 44. Meta had een jongere broer, Jozeph (Joop), en een jongere zus, Esther.

In 1940 begon Meta als verpleegster te werken in Hilversum. Later werkte zij als kinderverzorgster in het Joodse kindertehuis Beth Azarja, gevestigd op landgoed Monnikenberg in Hilversum. Daar leerde zij Menno Denneboom kennen, met wie zij later zou trouwen.

Toen haar ouders besloten onder te duiken, werd ook voor Meta een onderduikadres gezocht. Aanvankelijk wilde zij niet weg uit Hilversum. Adri Hekkelman, een medewerker van de manufacturenzaak van haar ouders, bezocht haar verschillende keren om haar te overtuigen. Ook Tonia Wunderink, een andere medewerker van de winkel, sprak met haar. Uiteindelijk stemde Meta toe.

Op 11 februari 1943 vertrok zij in de namiddag met de trein naar Apeldoorn. Daar werd zij opgewacht door Cor Krijger, de verloofde van Adri Hekkelman. Hij had twee fietsen bij zich. Cor en Meta deden zich tijdens de fietstocht naar Zutphen voor als een verloofd stel. Onderweg werden zij door Duitse soldaten toegeroepen, maar niet aangehouden.

In Zutphen dook Meta onder bij het echtpaar Anton en Rieka Hobrink in De Hoven. Ook hun dochter Toos en haar latere echtgenoot Hendrik Bouwman woonden daar. Het gezin woonde aan de Akkerstraat. Meta verbleef voornamelijk op zolder en moest rekening houden met de buren, die niets van haar aanwezigheid mochten merken.

Aanvankelijk betaalde Meta twintig gulden per week voor haar verblijf. Toen haar geld op was, gaf zij haar verpleegsterskleding en sieraden als vergoeding. Daarna mocht zij bij het gezin blijven zonder verdere betaling.

Meta bracht het grootste deel van haar dagen op zolder door. Ze breide, naaide, schilde aardappelen en las in de Bijbel. 's Avonds voegde zij zich bij de familie. In het begin sliep zij aan het voeteneinde van de bedstede van Toos en Hendrik. Later sliep zij bij Anton en Rieka.

Omdat Meta geen eigen distributiebonnen had, was zij afhankelijk van het gezin voor voedsel. Anton kreeg door zijn werk soms extra levensmiddelen en verbouwde groenten in de eigen tuin. Meta kreeg regelmatig eieren, melk en bruine bonen. De familie hield ook rekening met haar Joodse gebruiken. Op vrijdagmiddag werd een tobbe water naar de zolder gebracht, zodat zij zich voor de sjabbat kon wassen. Op zaterdag hoefde zij geen aardappelen te schillen.

De familie moest voortdurend voorzichtig zijn. De muren waren dun en Meta liep daarom op haar tenen om zo weinig mogelijk geluid te maken. Toen haar ondergoed tussen het wasgoed van de familie aan de lijn hing en buren ernaar vroegen, vertelde Toos dat het kleding was van een vrouw bij wie zij eenmaal per week schoonmaakte. Daarna werd Meta's was binnenshuis gedroogd.

Via Cor Krijger en Tonia Wunderink bleef Meta op de hoogte van haar ouders en zus. Zij brachten berichten en brieven tussen de verschillende onderduikadressen. Haar ouders waren ondergedoken op boerderij Vriezekolk in Eefde. Haar broer Joop verbleef op verschillende onderduikadressen en kwam uiteindelijk in Kamp Westerbork terecht. Haar jongere zus Esther zat ondergedoken in Groningen.

Tijdens de bevrijding van Zutphen werd de straat waar de familie Hobrink woonde door Duitse militairen gebarricadeerd en lag deze onder vuur. Het gezin moest daarom tijdelijk naar Voorst verhuizen. Meta ging mee. Na de bevrijding drong de familie erop aan dat zij nog een week bij hen zou blijven. Meta en Toos bleven ook daarna bevriend.

Na de oorlog vond Meta haar vriend Menno Denneboom terug. Zij trouwden op 24 december 1947 in Zutphen. In de huwelijksakte staat Meta vermeld als kinderverzorgster en Menno als elektrotechnicus. Het echtpaar woonde aanvankelijk in Nederland. Hun eerste kind werd geboren in de periode dat zij in Amsterdam woonden.

In de zomer van 1953 emigreerde het gezin naar Montreal in Canada. Daar bleef Meta wonen tot haar overlijden op 15 maart 1995. Zij werd 73 jaar.

Bronnen

  1. Bart Mendelson en Peter Kooij, Dat doe je gewoon. Zutphense onderduikverhalen 1940–1945, Werkgroep Geschiedenis Joods Zutphen, 2014, pp. 31–33. Het verhaal over Meta Vomberg, haar onderduik bij de familie Hobrink, de hulp van Cor Krijger en Tonia Wunderink en de omstandigheden tijdens haar verblijf in De Hoven. De auteurs baseren zich op informatie die is verzameld voor de Yad Vashem-erkenning van de betrokken onderduikgevers.
    Digitale uitgave, pp. 31–33
  2. Gelders Archief, Burgerlijke Stand Zutphen, huwelijksregister 1947, archief 0207A, inventarisnummer 32277, akte 265, 24 december 1947. Huwelijksakte van Menno Denneboom en Mietje Vomberg. Vermeldt haar beroep als kinderverzorgster en de namen van haar ouders.
    Huwelijksakte via Open Archieven
  3. Westerbork Portretten, Susanne van Dijk. Genealogische gegevens over de familie Vomberg, waaronder de geboorte- en overlijdensgegevens van Mietje en haar huwelijk met Menno Denneboom.
    Westerbork Portretten – Susanne van Dijk
  4. DutchJewry, genealogie Vomberg en genealogie Denneboom. Aanvullende gegevens over geboorte, huwelijk, emigratie en overlijden van Mietje Vomberg en Menno Denneboom.
    DutchJewry – Vomberg
  5. Nieuwe Suikerhofje, Joods verzet. Aanvullende informatie over Meta's werk in Hilversum, haar relatie met Menno Denneboom, de onderduik van beiden en hun emigratie naar Montreal in 1953.
    Joods verzet – Nieuwe Suikerhofje

Aanvullende onderzoeksbevindingen

  • De familie Hobrink-Assie, dochter Toos en schoonzoon Hendrik Bouwman werden op 25 juni 1980 door Yad Vashem erkend als Rechtvaardigen onder de Volkeren.
  • Ook Cor en Adri Krijger-Hekkelman en Jan Wunderink en Tonia Leusink-Wunderink werden erkend voor hun hulp aan Joodse onderduikers.
  • De onderduikgeschiedenis is uitgebreider dan de korte vermelding dat Meta in De Hoven verbleef. Vooral de dagelijkse leefomstandigheden, de contacten met haar familie en de zorg van de familie Hobrink zijn uitvoerig beschreven.
  • Het huwelijk met Menno Denneboom is met de burgerlijke stand bevestigd. De emigratie in 1953 wordt ook vermeld in de historische documentatie over het Nieuwe Suikerhofje.


 

Foto's