Emanuel Vomberg
Familie - Verhaal - Foto's - Verkaufsbuch - Bronnen
- Zutphen,
-Ondergedoken,Oorlog overleefd-
,
Emanuel werd 75 jaar
Familie
Gehuwd met: Elisabeth Vomberg - van Dijk
Ouders: Mietje Vomberg - Vromen
Verhaal
Emanuel Vomberg was een Zutphense manufacturier en actief lid van de Joodse gemeente. Hij overleefde de oorlog door onder te duiken. Na de bevrijding speelde hij een belangrijke rol in het voortzetten van het Joodse gemeenschapsleven in Zutphen.
Emanuel Vomberg werd op 19 januari 1891 geboren in Zutphen. Hij was een zoon van Nathan Vomberg (1859–1931) en Mietje Vromen (1859–1943). Hij groeide op in een gezin met meerdere broers en zussen. Onder zijn broers waren Louis, Salomon en Gerson Vomberg.
Op 1 september 1920 trouwde Emanuel in Oss met Elisabeth van Dijk, dochter van Jozef van Dijk en Susanna Cohen. Het echtpaar kreeg drie kinderen: Mietje, roepnaam Meta, geboren in 1921, Jozeph, roepnaam Joop, geboren in 1923, en Esther, geboren in 1931.
Emanuel had een manufacturenzaak aan de Nieuwstad 44 in Zutphen. De firma E. Vomberg Textiel verkocht onder meer confectiekleding en beddengoed. De winkel bleef tot in de jaren zestig bestaan. Emanuel en zijn vrouw droegen de zaak toen over aan het naastgelegen bedrijf De Duif.
Tijdens de Duitse bezetting werd Emanuel gedwongen zijn winkelpand te verkopen. Hij en Elisabeth doken tijdens de oorlog onder bij de familie Heijink op boerderij Vriezekolk aan de Elzerdijk in Eefde. Daar bevond zich een verborgen schuilplaats op de hooizolder. De onderduikers bereikten deze via een verborgen deurtje op de zaadzolder. De ingang was afgedekt met zakken zaad en het schuilhok met hooi. De schuilplaats werd niet ontdekt. Tijdens de onderduikperiode moest Emanuel zich bij gevaar enige tijd in een sloot verborgen houden. Hij kreeg daardoor gezondheidsproblemen.
Het gezin overleefde de oorlog. Na de bevrijding keerden Emanuel, Elisabeth en hun kinderen terug naar Zutphen.
Na de oorlog zette Emanuel zich intensief in voor de Joodse gemeente. Hij was betrokken bij het kerkbestuur en vervulde daar enige tijd de functie van penningmeester. Daarnaast was hij actief bij het Joodse godsdienstonderwijs. Hij onderhield contacten met onderwijzers, zocht lesmateriaal, organiseerde kinderactiviteiten en zorgde ervoor dat kinderen uit Zutphen en omgeving de lessen konden bezoeken. Ook bereidde hij jongens voor op hun Bar Mitswa. Van 1951 tot het schooljaar 1960–1961 stelde hij uitvoerige jaarverslagen van de schoolcommissie op.
Emanuel Vomberg overleed op 25 april 1966 in Arnhem. Hij werd 75 jaar.
Bronnen
- Peter Kooij, De Zutphense Kehille in het bijzonder. Een geschiedenis van Joods Zutphen, Stichting Nobilis i.s.m. Historische Vereniging Zutphen, april 2024, p. 106. Over de manufacturenzaak aan Nieuwstad 44 en de overdracht aan De Duif.
- Bart Mendelson en Peter Kooij, Dat doe je gewoon. Zutphense onderduikverhalen 1940–1945, 2014, p. 20–22. Over de onderduik van Emanuel en Elisabeth Vomberg op boerderij Vriezekolk in Eefde.
- Peter Kooij, De Zutphense Kehille in het bijzonder, p. 152–153. Over Emanuels naoorlogse activiteiten voor de Joodse gemeente en het godsdienstonderwijs.
- DutchJewry, genealogie Vomberg, familiepagina Nathan Vomberg. Bevat gegevens over de ouders, geboorte en overlijden van Emanuel en zijn huwelijk met Elisabeth van Dijk.
DutchJewry – Nathan Vomberg en gezin - Digitaal Joods Monument, persoonsrecord Emanuel Vomberg, registratie 340018.
Digitaal Joods Monument – Emanuel Vomberg
Bronkritische opmerking: in De Zutphense Kehille in het bijzonder staat bij Emanuel het levensjaar 1965. De genealogische registratie en andere persoonsvermeldingen geven 25 april 1966 als overlijdensdatum. Die laatste datum is hier aangehouden.
Foto's
Verkaufsbuch
Emanuel Vomberg werd door de nazi's gedwongen te verkopen Nieuwstad 44.