Johanna Weijel
Familie - Verhaal - Foto's - Verkaufsbuch - Bronnen
- Zutphen,
-Vermoord in kamp-
Auschwitz,
Johanna werd 53 jaar
Familie
Verwant: Elske Weijel, Levi (Louis) Weijel
Verhaal
Hieronder de volledige herziene biografie van Johanna Weijel, inclusief haar verblijf in Zwolle, haar beroep als winkeljuffrouw en alle eerder genoemde bronnen. De registratie uit Zwolle is afzonderlijk opgenomen, zodat duidelijk is welke gegevens rechtstreeks uit het bevolkingsregister afkomstig zijn.
Johanna Weijel werd op 27 september 1889 geboren in Zutphen. Zij was een dochter van Joseph Weijel (1840–1919) en Carolina Zilversmit (1847–1924). Haar vader was slager en vestigde zich in 1890 met zijn gezin aan de Barlheze 44 in Zutphen, waar hij een runderslagerij begon.
Johanna groeide op in een groot gezin. Tot haar broers en zussen behoorden Jacob (1870), Bernhard (1872), Philip (1873), Mina (1875), Elske (1877), Kaatje (1879), Levi (1881), Maurits (1883), Abraham (1884) en Joseph (1887). Verschillende kinderen uit het gezin overleden op jonge leeftijd.
Jeugd en het familiebedrijf aan de Barlheze
De familie Weijel was nauw verbonden met de vleeshandel in Zutphen. Aan de Barlheze waren verschillende Joodse slagers en veehandelaren gevestigd. De runderslagerij van Joseph Weijel bevond zich op nummer 44, vlak bij de kruising met de Kreynckstraat.
Een groepsfoto uit 1898 toont leden van de familie Weijel en buurtbewoners voor de slagerij. Johanna was toen negen jaar oud. Omdat de afgebeelde personen niet afzonderlijk zijn geïdentificeerd, kan niet met zekerheid worden vastgesteld of Johanna op de foto staat.
Winkeljuffrouw in Zwolle
Johanna woonde niet haar hele leven in Zutphen. Uit het bevolkingsregister van Zwolle blijkt dat zij op 27 juni 1919 vanuit Nijmegen naar Zwolle verhuisde. Daar trok zij in bij haar oudere broer Bernhard Weijel.
Het register vermeldt haar beroep als winkeljuffrouw. Daarmee is vastgesteld dat Johanna buiten het familiebedrijf in Zutphen werkzaam was in de winkelbranche.
Op 10 januari 1920 vertrok zij uit Zwolle naar Enschede. Waarom zij achtereenvolgens in Nijmegen, Zwolle en Enschede verbleef, is niet bekend. Evenmin is vastgesteld bij welke winkels zij werkte en hoelang zij in Enschede bleef.
De registratie geeft een belangrijk aanvullend beeld van Johanna's levensloop. Zij was niet uitsluitend verbonden aan het ouderlijk huis en de slagerij, maar woonde en werkte als jonge volwassen vrouw ook in andere steden.
Terugkeer naar Zutphen
Na het overlijden van haar vader in 1919 werd de slagerij aan de Barlheze voortgezet door haar broer Levi, mogelijk met betrokkenheid van haar oudste broer Jacob. Hun moeder Carolina overleed in 1924.
Volgens de lokale geschiedschrijving werd Levi bij het voortzetten van de slagerij geholpen door zijn zussen. Ook Johanna wordt in dit verband genoemd. Welke werkzaamheden zij precies uitvoerde, is niet gedocumenteerd. Haar eerdere beroep als winkeljuffrouw wijst erop dat zij ervaring had met winkelwerk, maar het is niet vastgesteld of zij deze ervaring in de slagerij gebruikte.
In april 1941 woonde Johanna samen met haar broer Levi en haar zus Elske op Barlheze 44. Hun zus Kaatje, die eveneens bij het familiebedrijf betrokken was geweest, was in 1931 overleden.
Johanna bleef ongehuwd. Er zijn geen kinderen van haar bekend.
Jodenvervolging en deportatie
Tijdens de Duitse bezetting werden ook de Joodse inwoners van Zutphen getroffen door de steeds verdergaande anti-Joodse maatregelen. Joodse ondernemers verloren hun bestaansmogelijkheden en vanaf 1942 begonnen de deportaties.
Op 17 november 1942 vond in Zutphen een grote razzia plaats, waarbij tientallen Joodse inwoners werden opgepakt. De arrestanten werden naar het station gebracht en moesten daar de nacht doorbrengen. De volgende dag werden zij naar kamp Westerbork overgebracht.
Volgens de lokale documentatie behoorden Johanna, haar broer Levi en haar zus Elske tot de slachtoffers van deze razzia. Zij werden op 24 november 1942 vanuit Westerbork naar Auschwitz gedeporteerd.
Op 27 november 1942 werd Johanna in Auschwitz vermoord. Zij was 53 jaar oud. Ook Levi en Elske werden op die dag vermoord.
Met hun dood kwam een einde aan het leven van drie kinderen uit het gezin Weijel die tot de oorlog verbonden waren gebleven aan het ouderlijk huis en de familiezaak aan de Barlheze.
Bronnen en verantwoording
De geboorte- en familiegegevens zijn ontleend aan het bevolkingsregister van Zutphen, genealogische registraties en de documentatie over de Joodse gemeenschap in Zutphen.
Het verblijf van Johanna in Zwolle is vastgelegd in het bevolkingsregister van Zwolle, blad W.69. Hierin staan haar aankomst op 27 juni 1919 vanuit Nijmegen, haar verblijf bij haar broer Bernhard, haar beroep als winkeljuffrouw en haar vertrek naar Enschede op 10 januari 1920 vermeld.
De gegevens over de slagerij en de betrokkenheid van de kinderen Weijel bij het familiebedrijf zijn afkomstig uit de lokale historische publicaties van Dick H. Eikelboom en Peter Kooij.
De overlijdensdatum en plaats van overlijden zijn opgenomen in de slachtofferregistraties van JewishGen en DutchJewry. De gegevens over de razzia en deportatie zijn ontleend aan de lokale historische documentatie.
Er zijn geen persoonlijke brieven, dagboeken of afzonderlijke getuigenissen van Johanna bekend uit de hier genoemde bronnen. Ook is geen met zekerheid geïdentificeerd portret van haar aangetroffen.
Bronnen
- Historisch Centrum Overijssel, Bevolkingsregister Zwolle 1860–1940, blad W.69. Registratie van Johanna Weijel, 27 juni 1919 – 10 januari 1920. Vermeldt haar verblijf bij Bernhard Weijel, herkomst Nijmegen, vertrek naar Enschede en beroep winkeljuffrouw. Deze bron is door de gebruiker aangeleverd.
- Regionaal Archief Zutphen, bevolkingsregister 1862–1890, archief 308, inventarisnummer 040, folio 11427. Gezinsregistratie van Joseph Weijel en Carolina Zilversmit.
Open Archieven – gezinsregistratie Weijel - Dick H. Eikelboom, Slagerijen in de Barlheze in de eerste helft van de 20ste eeuw, p. 75. Beschrijft de slagerij van Joseph Weijel, de familie en de voortzetting van het bedrijf.
Publicatie Slagerijen in de Barlheze - Peter Kooij, De Zutphense Kehille in het bijzonder (2024), p. 131. Behandelt de familie Weijel en de slagerij aan de Barlheze.
De Zutphense Kehille in het bijzonder - JewishGen, Yizkor Book Zutphen, p. 69. Namenlijst van Joodse slachtoffers uit Zutphen, waaronder Johanna Weijel.
JewishGen – Zutphen - DutchJewry, In Memoriam, registratie 96144. Geboorte- en overlijdensgegevens van Johanna Weijel.
DutchJewry – In Memoriam - Stolpersteine Zutphen, documentatie over Johanna Weijel, de familie Weijel en het adres Barlheze 44.
Stolpersteine Zutphen – Barlheze 44
Nog te verifiëren: de exacte datum van Johanna's terugkeer naar Zutphen en haar individuele arrestatie- en deportatiegegevens. De beschrijving van de razzia van 17 november 1942 is gebaseerd op lokale documentatie, maar een afzonderlijke arrestatie- of Westerborkregistratie van Johanna is hier niet gecontroleerd.
Foto's