Carel Weijel

Woonde: Nieuwstad 35
Ondergedoken: Reinmakershoek 7
  • Zutphen,
    -Ondergedoken,Deportatie overleefd, Oorlog overleefd-


 

Familie


 

Kinderen: Abraham Weijel


 

Verhaal


 

Hieronder de herziene biografie, met de onderduikgeschiedenis uitgebreider verwerkt en met een duidelijk onderscheid tussen administratief vastgestelde gegevens en de latere getuigenissen van zijn zoon. De overlijdensdatum blijft open.

Carel Weijel werd op 1 december 1905 geboren in Zutphen. Hij was een zoon van Abraham Weijel (29 april 1875 – 14 mei 1943) en Leentje Sternfeld (29 december 1873 – 14 mei 1943). Zijn vader was slager en veehandelaar en bouwde in Zutphen een slagerijbedrijf op. Carel groeide op in een gezin met vijf zonen. Een eerder geboren broertje, eveneens Carel geheten, was in 1903 als baby overleden. Zijn broers waren Izak (1904), Jacob (1908) en Louis (1913).

De slagerij aan de Sprongstraat

Carel leerde het slagersvak in het familiebedrijf. Zijn vader had in 1917 de slagerij De Hollandsche Vleeschhal, Fa. Weijel & Zonen, gevestigd aan de Sprongstraat 9–11. In de nabijgelegen Rode Torenstraat bevond zich de slachterij. Een foto uit omstreeks 1929 toont Carel als jonge slager, samen met zijn broer Izak.

Carel bleef in het bedrijf werken en zou uiteindelijk zijn vader opvolgen. De slagerij was daarmee niet alleen zijn werk, maar ook het familiebedrijf dat zijn vader had opgebouwd.

Oorlog en verlies van zijn familie

Tijdens de Duitse bezetting werden Joodse ondernemers gedwongen hun bedrijven af te staan. Ook de familie Weijel werd getroffen. Carels ouders Abraham en Leentje werden op 7 april 1943 naar kamp Vught gebracht. Van daaruit werden zij naar Westerbork gedeporteerd. Op 14 mei 1943 werden zij in Sobibor vermoord. Zijn broer Izak werd op 24 september 1943 in Auschwitz vermoord.

Carel was getrouwd met Annie, die niet-Joods was. Hun zoon Bram werd op 6 februari 1939 geboren; zij hadden ook een dochter, Jopie. Het gemengde huwelijk bepaalde mede Carels positie tijdens de bezetting. Hij werd in 1944 naar een werkkamp in Havelte gestuurd.

Werkkamp Havelte en onderduik in Zutphen

De gebeurtenissen rond Carels onderduik zijn vooral bekend uit de herinneringen van zijn zoon Bram, die hierover in 2022 werd geïnterviewd door Contact Zutphen-Warnsveld.

Volgens Bram viel het zware werk in Havelte zijn vader moeilijk. Nadat Carel ziek was geworden, verklaarde een arts uit Apeldoorn hem in september 1944 arbeidsongeschikt. Hij kon daardoor het werkkamp verlaten. Vervolgens dook hij onder bij de familie Govaers op de Reinmakershoek in Zutphen, de straat die tegenwoordig Isendoornstraat heet.

Carel bleef daar tot de bevrijding van Zutphen in april 1945. Volgens zijn zoon werd er tijdens de onderduikperiode herhaaldelijk naar hem gezocht. De Duitsers doorzochten het ouderlijk huis. Carel en zijn vrouw Annie konden elkaar alleen in het geheim ontmoeten.

De beschikbare getuigenis geeft een concrete plaats en een globale chronologie, maar de precieze omstandigheden van de onderduik zijn nog niet uit onafhankelijke bronnen bevestigd. Ook zijn de voornamen en het huisnummer van de familie Govaers nog niet vastgesteld.

Terugkeer en herstel van de slagerij

Na de bevrijding kon Carel terugkeren naar zijn bedrijf. Volgens een bericht in De Waarheid van 20 april 1945 stond hij op 18 april alweer achter de toonbank. De herstart verliep echter moeizaam. De zaak was grotendeels leeggeroofd en Carel ondervond tegenwerking van collega's. Bovendien beschikte hij niet over de papieren die nodig waren om als slager te worden erkend, omdat hij het vak in de praktijk had geleerd.

Op 28 juli 1945 werd Carel door het Militair Gezag benoemd tot bewindvoerder over de bezittingen van zijn ouders. Hij zette zich vervolgens in om de gedwongen verkoop van de familiepanden ongedaan te maken. Daarmee kon hij het bedrijf dat zijn vader had opgebouwd weer voortzetten.

In 1977 werd het zestigjarig bestaan van De Hollandsche Vleeschhal gevierd. Bij die gelegenheid vertelde Carel in een interview over de oorlogsjaren, het verlies van zijn familie en de wederopbouw van de slagerij. Later nam zijn zoon Bram het bedrijf over.

Latere levensloop

Carel was in 1977 nog in leven. Over zijn verdere levensloop en zijn overlijdensdatum is op basis van de tot nu toe geraadpleegde bronnen geen zekerheid. Ook zijn latere woonplaatsen en de datum waarop hij de slagerij overdroeg, zijn nog niet vastgesteld.

Bronnen en verantwoording

  • De Zutphense Kehille in het bijzonder (2024), p. 137 en de daarin opgenomen verwijzingen naar het gemeentearchief en het interview met Carel Weijel uit 1977.
  • Regionaal Archief Zutphen, archief 0363, inventarisnummer 0003: foto van Carel en zijn broer Izak als slagers, omstreeks 1929.
  • Interview met Bram Weijel, Contact Zutphen-Warnsveld, 12 april 2022. Dit is de belangrijkste bron voor de gebeurtenissen in Havelte, de onderduik bij Govaers en de naoorlogse ervaringen van Carel.
  • Bericht in De Waarheid, 20 april 1945, over de heropening van de slagerij.
  • Documentatie over het Militair Gezag en het rechtsherstel van de familiepanden, besproken in De Zutphense Kehille in het bijzonder.
  • Stolpersteine Zutphen, persoons- en familiegegevens van Abraham Weijel.

De onderduikgeschiedenis is gebaseerd op de herinneringen van Carels zoon en is als zodanig weergegeven. De exacte verblijfplaats bij Govaers, de omstandigheden van de onderduik en de overlijdensdatum van Carel vragen nog om aanvullend archiefonderzoek.

De belangrijkste resterende onderzoeksvraag is zijn persoonskaart of persoonslijst. Die kan mogelijk zowel zijn latere woonplaatsen als zijn overlijdensdatum opleveren.


 

Foto's