Abraham Benjamin (Bram) Menk

  • Zutphen,
    -Oorlog overleefd-
    ,
    Abraham Benjamin werd 80 jaar


 

Familie


 


 

Verhaal


 

LDe nieuwe informatie over het Joods Lyceum en het naoorlogse rechtsherstel is verwerkt. De tegenstrijdigheid in zijn geboortedatum laat ik open; in de biografische tekst vermeld ik daarom alleen het geboortejaar.

Abraham Benjamin Menk, die Bram werd genoemd, werd in 1914 geboren in Zutphen. Hij was een zoon van Marcus Abraham Menk en Klaartje Krukziener. Zijn vader was slager. Het gezin woonde aan de Laarstraat 85, waar zijn ouders een slagerij hadden.

Bram bezocht de Hogere Burgerschool in Zutphen. In de leerlingenlijst van het schooljaar 1929–1930 staat hij vermeld als leerling van de vierde klas. Bij zijn naam staat als geboortedatum 27 april 1914 en als ouder of voogd M.A. Menk, met als adres Laarstraat 85.

Op 3 augustus 1942 trouwde hij in Doetinchem met Sophie Renée Themans, die Fiet werd genoemd. Zij was een dochter van Isidore Bernard Themans en Sara Wessel.

Tijdens de Duitse bezetting werkte Abraham als docent wis- en natuurkunde aan het Joods Lyceum in Arnhem. Deze school was op 3 februari 1942 geopend voor Joodse leerlingen die niet langer naar reguliere scholen mochten. Het onderwijs werd aanvankelijk gegeven aan de Kortestraat en later aan de Marktstraat 12. In juni 1942 werd een foto van het lerarenteam gemaakt. Abraham staat daarop op de bovenste rij, tweede van links, naast geschiedenisleraar Jan de Jong.

Na de oorlog waren Abraham en Sophie betrokken bij een procedure over de salarissen die Joodse leerkrachten tijdens de bezetting niet hadden ontvangen. De gemeente Arnhem had aanvankelijk betwist dat zij verantwoordelijk was voor deze achterstallige betalingen. Bij een besluit van 29 mei 1949 kregen Abraham en Sophie, samen met Jetty Hirschel, volledige compensatie. De gemeente betaalde de betrokken leerkrachten gezamenlijk ruim 13.000 gulden.

Abraham werkte later als wiskundeleraar. Hij was verbonden aan het Joods Lyceum in Arnhem tijdens de oorlog en maakte daarmee deel uit van het afzonderlijke Joodse onderwijs dat onder de bezettingsmaatregelen was ontstaan.

Abraham Benjamin Menk overleed volgens de beschikbare persoonsregistratie in 1995.

Bronnen

  • Hogere Burgerschool Zutphen, leerlingenlijst 1929–1930, afdeling A, klasse IV A, p. 7 van de transcriptie. Vermeldt Abraham Benjamin Menk, geboortedatum 27 april 1914, ouder M.A. Menk en adres Laarstraat 85. Archief Erfgoedcentrum Zutphen, toegangsnummer 0177, inventarisnummer 268. Transcriptie leerlingenlijst HBS
  • Verdwenen Joodse Scholen – Joodse scholen Arnhem. Beschrijft de oprichting en geschiedenis van het Joods Lyceum, noemt Abraham als docent wis- en natuurkunde en identificeert hem op de lerarenfoto van juni 1942. Bevat ook de informatie over het naoorlogse rechtsherstel. Joodse scholen Arnhem
  • Foto lerarenteam Joods Lyceum Arnhem, juni 1942. De identificatie van Abraham als tweede van links op de bovenste rij is afkomstig uit de documentatie bij de foto. Foto via Wikimedia Commons
  • Radboud Universiteit – rapport over Joodse onteigeningen in Doetinchem. Vermeldt het huwelijk van Sophie Themans en Abraham Benjamin Menk op 3 augustus 1942 en de naoorlogse afwikkeling van onteigeningen. Rapport Joodse onteigeningen Doetinchem
  • Digitaal Joods Monument – Marcus Abraham Menk. Vermeldt de ouders van Abraham, zijn moeder Klaartje en het gezin op de Laarstraat 85. Persoonsrecord Marcus Abraham Menk
  • Stolpersteine Zutphen – adres Laarstraat 85. Geboorte- en overlijdensgegevens van Abraham en gegevens over zijn ouderlijk gezin. Deze registratie is als onderzoeksbron gebruikt, niet als verwijzing in de biografietekst. Adresregistratie Laarstraat 85

Onzekerheden

  • De geboortedatum wordt verschillend vermeld: 27 maart 1914 in de ene registratie en 27 april 1914 in de HBS-leerlingenlijst. De geboorteakte is niet ingezien.
  • De overlijdensdatum wordt in de beschikbare registratie als 1 januari 1995 weergegeven. Ik heb geen onafhankelijke overlijdensakte gevonden.
  • De precieze periode waarin Abraham aan het Joods Lyceum lesgaf, is niet vastgesteld. De lerarenfoto van juni 1942 bevestigt zijn aanwezigheid in het docententeam op dat moment.
  • De afzonderlijke persoonsregistraties van Abraham op Digitaal Joods Monument en Oorlogsbronnen zijn niet inhoudelijk geverifieerd.


 

Foto's