Sara Themans-Levison

  • Zutphen,
    -Ondergedoken,Oorlog overleefd-
    Muiderberg,
    Sara werd 89 jaar


 

Familie


 


 

Verhaal


 

Bij de herziening corrigeer ik ook een inhoudelijk punt uit de vorige versie. De passage in Zutphense onderduikverhalen over de onderduik van „moeder en dochter Themans” betreft niet aantoonbaar Sara. De genoemde dochter Betty was de dochter van Izak David Themans en Elsa Jacobson. Sara had drie zonen. Ik zal de onderduikgeschiedenis van Elsa en Betty dus niet aan Sara toeschrijven.

Ook de auteursvermelding van De Zutphense Kehille in het bijzonder wordt gecorrigeerd: de auteur is Peter Kooij. Dat staat op de titelpagina en in het colofon. Stolpersteine Zutphen

Sara Levison werd op 20 januari 1871 geboren in Zutphen. Zij was een dochter van David Levison (1845–1913) en Dina Cohen (1838–1912). Haar vader was banketbakker. Sara had verschillende broers en zussen, onder wie Sallie, Izak, Henri, Simon en Rebecca.

Op 22 januari 1902 trouwde Sara in Zutphen met Jacob Maurits Themans, geboren in Oldenzaal omstreeks 1857. Hij was expediteur van beroep. Na hun huwelijk vestigde het echtpaar zich in Almelo. Zij kregen drie zonen: Izak David (1905), David Isedoor (1907) en Sally Alexander (1909). Een eerder kind werd levenloos geboren.

Jacob Maurits Themans overleed op 22 februari 1911 in Almelo. Sara bleef achter als weduwe met drie jonge kinderen.

Op 28 oktober 1925 verhuisde Sara met haar jongste zoon Sally Alexander vanuit Almelo naar Zutphen. Zij gingen wonen aan de Brugstraat 12. Op 24 juni 1926 kwam ook haar oudste zoon Izak David vanuit Amsterdam op dit adres wonen. Haar middelste zoon David Isedoor woonde elders.

In november 1935 kwam Sara's broer Simon Levison bij haar en hun broer Henri aan de Brugstraat wonen. In augustus 1942 keerde ook haar zoon Izak David met zijn vrouw Elsa en hun kinderen tijdelijk terug naar dit adres. Het gezin vertrok eind januari 1943 naar Amsterdam.

Tijdens de bezetting moest Sara haar woning verlaten. Op haar Amsterdamse persoonskaart staat in mei 1943 de aanduiding V.O.W. (Vertrokken Onbekend Waarheen). Deze registratie geeft geen uitsluitsel over haar verblijfplaats of de omstandigheden waaronder zij vertrok. Op 30 augustus 1945 werd zij opnieuw geregistreerd, nu aan het Mariotteplein in Amsterdam.

In 1954 verhuisde Sara naar de Ter Gouwstraat, eveneens in Amsterdam. Zij overleed in 1960 in Muiderberg.

Sara Themans-Levison werd begraven op de Hoogduits-Joodse begraafplaats in Muiderberg.

Bronnen

  • Gelders Archief, huwelijksregister Zutphen, 22 januari 1902, akte 2. De huwelijksakte vermeldt haar ouders, die van haar echtgenoot en diens beroep. Open Archives
  • DutchJewry, genealogische gegevens van de familie Levison en het gezin van Sara. dutchjewry.org
  • Peter Kooij, De Zutphense Kehille in het bijzonder. Een geschiedenis van Joods Zutphen (Stichting Nobilis, 2021; elektronische verbeterde versie april 2024). Stolpersteine Zutphen
  • Bart Mendelson en Peter Kooij, Dat doe je gewoon. Zutphense onderduikverhalen 1940–1945 (2014), p. 11–13. De beschreven onderduik van moeder en dochter Themans betreft Elsa en Betty Themans, niet Sara. Stolpersteine Zutphen
  • Online Begraafplaatsen, Hoogduits-Joodse begraafplaats Muiderberg, registratie Sara Levison-Themans. online-begraafplaatsen.nl
  • Stolpersteine Zutphen, persoonsbeschrijving Sara Themans-Levison en de adresgeschiedenis van Brugstraat 12. Stolpersteine Zutphen

 

Oorlogsjaren

De Amsterdamse persoonskaart geeft een aanwijzing dat Sara tijdens de bezetting buiten haar geregistreerde woonadres verbleef. Een concreet onderduikadres is voor haar nog niet vastgesteld. De onderduikgeschiedenis van Elsa en Betty mag niet zonder aanvullend bewijs op Sara worden betrokken.


 

Foto's