Melanie Levison-Wolff
Familie - Verhaal - Foto's - Verkaufsbuch - Bronnen
- Böchingen,
-Vermoord in kamp-
Sobibor,
Melanie werd 67 jaar
Familie
Kinderen: Jakob Levison
Verhaal
Melanie Levison-Wolff werd op 16 mei 1876 geboren in Böchingen, in de Duitse deelstaat Rijnland-Palts. Zij was een dochter van Jonathan Wolff en Eleonora Wolff-Kahn. Haar ouders waren slagers en veehandelaren.
Op 10 december 1901 trouwde zij in Böchingen met Salomon (Sally/Salli) Levison, geboren op 21 januari 1872 in Eindhoven. Hij was bakker en banketbakker. Na hun huwelijk verhuisde het echtpaar naar Mönchengladbach. Daar woonden zij aan de Bahnhofstraße 48. Hun eerste drie kinderen werden daar geboren: Max op 11 september 1902, Nelly op 5 december 1903 en Norbert op 2 januari 1905. Hun vierde kind, Jakob, werd op 13 december 1908 in Düsseldorf geboren. Het gezin was inmiddels naar die stad verhuisd.
Omdat Salomon in Eindhoven was geboren en de Nederlandse nationaliteit bezat, hadden ook Melanie en hun vier kinderen de Nederlandse nationaliteit. In Düsseldorf runde het echtpaar aanvankelijk een banketbakkerij en een kruidenierswinkel aan de Hohestraße 39. Op 8 oktober 1935 verhuisden zij naar de Hüttenstraße 25, waar zij opnieuw een kruidenierswinkel begonnen.
Op 11 juli 1936 overleed hun zoon Max in Düsseldorf. Hij werd begraven op de nieuwe Joodse begraafplaats aan de Ulmenstraße. Dochter Nelly vertrok op 14 juli 1937 naar Amsterdam. In 1938 besloten ook Melanie, Salomon en hun zoon Jakob Duitsland te verlaten. De familie koos voor Nederland, waar zij de nationaliteit bezaten en al contacten hadden.
Een zus van Salomon, Elisabeth Henriëtte Levison, woonde in Zutphen. Zij had daar tot het overlijden van haar echtgenoot Izak in 1935 samen met hem een bakkerij geëxploiteerd. Op 20 december 1938 vestigden Melanie, Salomon en Jakob zich in Zutphen. Zij gingen wonen aan de Bornhovestraat 15.
Hun zoon Norbert woonde inmiddels in Amsterdam. Hij was in 1938 vanuit Düsseldorf naar Nederland vertrokken. Jakob verhuisde later eveneens naar Amsterdam. Op 20 mei 1942 trouwde hij daar met Martha Lode.
Op 2 november 1942 overleed Salomon in Zutphen. Melanie bleef aanvankelijk in Zutphen wonen. Op 12 februari 1943 verhuisde zij samen met haar dochter Nelly naar de Cillierstraat 11 in Amsterdam.
In mei 1943 werden Melanie en Nelly geïnterneerd in kamp Westerbork. Melanie verbleef daar in barak 63. Op 11 juni 1943 werden moeder en dochter met een transport naar Sobibor gedeporteerd. Melanie Levison-Wolff werd daar op die datum vermoord. Zij was 67 jaar oud.
Bronnen
- Hildegard Jakobs, Levison, Melanie, Gedenkbuch der Mahn- und Gedenkstätte Düsseldorf. Uitvoerige persoonsbeschrijving met familiegegevens, woonadressen, verhuizingen en vervolgingsgeschiedenis. De bron vermeldt ook de onderliggende archiefstukken. Düsseldorfer Gedenkbuch – Melanie Levison
- Digitaal Joods Monument, persoonsrecord Melanie Levison, oorspronkelijk Community Joods Monument, record 115123. De oude persoonsregistratie wordt als bron genoemd in het Gedenkbuch, maar was bij raadpleging niet toegankelijk. Daarnaast vermeldt de adrespagina Bornhovestraat 15 Melanie als bewoner in april 1941. Digitaal Joods Monument – Bornhovestraat 15
- Yad Vashem, persoonsrecord 13763600. De recordpagina is gevonden, maar de inhoud kon niet worden uitgelezen. Yad Vashem – persoonsrecord Melanie Levison
- Arolsen Archives, persoonsdossier Melanie Levison-Wolff, document ID 130332648. De kaart uit de administratie van de Joodse Raad in Amsterdam wordt ook afgebeeld en beschreven in het Gedenkbuch. Arolsen Archives – persoonsdossier
- JewishGen, Holocaust Victims of Zutphen and Surroundings, p. 65. Vermeldt haar geboorteplaats en -datum, woonplaats Zutphen en overlijden in Sobibor op 11 juni 1943. JewishGen – Zutphen
- Regionaal Archief Zutphen, gezinskaarten Van Leeuwen t/m Maatman, archief 308, inventarisnummer 335, periode 1922–1939. De gezinskaart van Salomon Levison, Melanie Wolff en Jakob Levison wordt als bron vermeld in het Gedenkbuch.
- Gelders Archief, Burgerlijke Stand Gelderland, Zutphen, archief 207, inventarisnummer 9802, akte 296 van 4 november 1942. De overlijdensregistratie van Salomon Levison wordt vermeld in het Gedenkbuch.
- Oorlogsbronnen: geen afzonderlijke persoons- of recordpagina voor Melanie kunnen vaststellen.
- Stolpersteine Zutphen, persoonsbeschrijving Melanie Levison-Wolff. De pagina bevat de lokale levensloop en de gebruikte bronverwijzingen. Niet als bronverwijzing in de biografietekst opgenomen.
Bronkritische kanttekening: de verhuizing van de familie naar de Hüttenstraße in 1935 wordt in het Gedenkbuch mogelijk in verband gebracht met toenemende discriminatie. Omdat de bron dit als mogelijkheid formuleert, heb ik die verklaring niet als vaststaand feit in de biografie opgenomen.
Foto's