Elisabeth Henriëtte (Bertha) Levison-Levison

  • Eindhoven,
    -Ondergedoken,Vermoord in kamp-
    Auschwitz,
    Elisabeth Henriëtte werd 68 jaar


 

Familie


 


 

Verhaal


 

De bestaande biografie bevat belangrijke aanvullingen die in de eerdere versie ontbraken, vooral over de familiegeschiedenis, de ontwikkeling van de bakkerij Levison en de onderduik en arrestatie van Bertha. Ik heb die gegevens verwerkt. Ook heb ik een eerdere fout gecorrigeerd: de pagina vermeldt twee kinderen, David en Dina, niet vier.

Elisabeth Henriëtte Levison, roepnaam Bertha, werd op 27 september 1874 geboren in Eindhoven. Zij was een dochter van Jacob Levison, die eveneens als broodbakker werkte, en Naatje van Stratum.

Op 16 januari 1901 trouwde zij in Zutphen met Izak Levison (1875–1935), zoon van bakker David Levison. Het echtpaar kreeg twee kinderen: David en Dina, die later trouwde met Emanuel de Metz.

Izak was werkzaam in de bakkerij die zijn vader in Zutphen had opgebouwd. David Levison had in 1871 een bakkerij aan de Hospitaalstraat. De zaak verhuisde vervolgens naar de Waterstraat en was in 1898 gevestigd aan de Groenmarkt 34. In 1902 wisselden vader en zoon van bedrijfslocatie: Izak zette zijn activiteiten voort aan de Groenmarkt, terwijl David met zijn zonen Henri en Simon naar de Rozengracht 18 verhuisde. David combineerde zijn bakkersbedrijf met een restaurant en verzorgde ook bruiloften en partijen.

Na het overlijden van zijn vader in 1913 zette Izak de zaak aan de Rozengracht voort. De bakkerij werd gemoderniseerd en uitgebreid. In 1914 kwam er een tweede vestiging in Apeldoorn, aan de Dorpsstraat 42. In 1924 breidde de Zutphense onderneming uit naar het nabijgelegen pand Apenstert 15. De firma Levison bood brood, banket en maaltijden aan en verzorgde catering voor feesten en partijen.

Izak overleed in 1935. Hij werd in Zutphen begraven. Hun zoon David nam daarna de bakkerij aan de Rozengracht over. Bertha woonde later aan de Boompjeswal 10.

Tijdens de Duitse bezetting werd Bertha gedwongen haar onroerend goed te verkopen. Het ging om de panden Apenstert 7 en Rozengracht 17. Zij dook onder in Deventer, samen met vier andere personen. Volgens de beschrijving van haar onderduik in Vogelvrij werden de onderduikers door een familielid bij de politie aangegeven. Op 15 augustus 1943 werd Bertha gearresteerd.

Op 27 augustus 1943 werd Elisabeth Henriëtte Levison-Levison in Auschwitz vermoord. Zij was 68 jaar oud.

Bronnen

  • Sytze van der Zee, Vogelvrij. De jacht op de joodse onderduiker, Amsterdam 2010. Door de biografische pagina genoemd als bron voor de onderduik en arrestatie. Ik heb het boek zelf niet rechtstreeks geraadpleegd.
  • Peter Kooij, De Zutphense Kehille in het bijzonder. Door de biografische pagina genoemd als bron voor de geschiedenis van de bakkerij Levison. Ik heb de betreffende passages niet onafhankelijk gecontroleerd.
  • Digitaal Joods Monument – Elisabeth Henriëtte Levison-Levison. De persoonsverwijzing staat op de biografische pagina; de pagina zelf kon bij raadpleging niet worden geopend.
  • JewishGen – Martyrs from Zutphen & Surroundings. Vermeldt haar geboortegegevens en overlijden in Auschwitz op 27 augustus 1943.
  • Oorlogsbronnen: er is nog geen afzonderlijke persoons- of recordpagina voor Bertha vastgesteld.

Opmerking over de adresgegevens: de biografische pagina noemt Boompjeswal 10 als haar woonadres en Apenstert 7 en Rozengracht 17 als panden die zij gedwongen moest verkopen. Dat zijn dus niet zonder meer dezelfde adressen als de bedrijfslocaties van de bakkerij.


 

Foto's


 


Verkaufsbuch


Elisabeth Henriëtte (Bertha) Levison-Levison werd door de nazi's gedwongen te verkopen Apenstert 7 en Rozengracht 17.