Isidore Elzas

Isidore Elzas werd op 22 februari 1890 geboren. Hij was een zoon van Samuel Elzas en Bertha ten Bosch en werkte als handelaar in leer. In 1920 trouwde hij in Zutphen met Francisca Groenheim, geboren op 21 januari 1894 in Zutphen. Open Archives

In het najaar van 1942 doken Isidore en Francisca onder. Zij werden opgenomen door het echtpaar Mooij-van Zeben aan de Melatensteeg 49 in Zutphen. Voor hen werd in een slaapkamer een verborgen ruimte gemaakt door in een muurkast een dubbele achterwand aan te brengen. Later kwamen daar nog andere bewoners bij, onder wie het gezin Garssen. De bewoners van het huis moesten daardoor hun aanwezigheid verborgen houden. Stolpersteine Zutphen

Tijdens de oorlog gebruikten Isidore en Francisca de schuilnaam Evers. Het bijzondere aan hun onderduik was dat zij zich bevonden in een huis waarin tegelijkertijd een Duitse officier, Oberleutnant Klaus, was ingekwartierd. Zijn kamer bevond zich naast de kamer waarin de onderduikers verborgen zaten. Stolpersteine Zutphen

Isidore hield tijdens zijn onderduik een dagboek bij. Hij beschreef daarin de laatste acht dagen van de Duitse bezetting van Zutphen. Het dagboek werd later in het Zutphens archief gevonden door NRC-journalist Menno Tamminga. Het vormde de basis voor zijn boek Het geheime luik, waarin hij de identiteit van Isidore Elzas, diens onderduik, de bevrijding en de periode daarna reconstrueerde. Contact Zutphen-Warnsveld

Op 8 april 1945, de dag waarop Zutphen werd bevrijd, kon Isidore na ongeveer twee jaar en acht maanden onderduik weer naar buiten. Hij en Francisca overleefden de oorlog. Contact Zutphen-Warnsveld

Francisca overleed in 1949 in Zutphen. Isidore overleed daar op 25 maart 1951, 61 jaar oud. Hij werd begraven op de Joodse begraafplaats in Zutphen. Open Archives

Bronnen

Bart Mendelson en Peter Kooij, Zutphense onderduikverhalen – Dat doe je gewoon 1940–1945, p. 92. Stolpersteine Zutphen

Menno Tamminga, Het geheime luik, De Geiten Pers, 2020. De totstandkoming van het boek en het dagboek van Isidore Elzas worden beschreven in de aankondiging van het boek. Contact Zutphen-Warnsveld

Gelders Archief, Burgerlijke Stand Zutphen, overlijdensregister 1951, akte 162. Open Archives

Regionaal Archief Zutphen, bevolkingsregister 1890–1921. Open Archives