Helmut Israel Marx

  • Oberhausen,
    -Oorlog overleefd-
    ,
    Helmut Israel werd 49 jaar


 

Familie


 


 

Verhaal


 

Helmut Israel Marx werd op 3 december 1913 in Oberhausen (Duitsland) geboren. Hij vestigde zich in 1936 in Nederland. Op 19 februari 1941 trouwde hij in Zutphen met Greta Lina Sanders, die in Zutphen was geboren. De huwelijksakte vermeldt Helmut als landbouwer. De persoonsvermelding van Stolpersteine Zutphen noemt Boompjeswal 11a als zijn woonadres. Stolpersteine Zutphen

Helmut Israel Marx werd op 3 december 1913 in Oberhausen (Duitsland) geboren. In 1936 verliet hij Duitsland en vestigde hij zich in Nederland. Volgens de huwelijksregistratie was hij landbouwer. Een latere persoonsvermelding noemt daarnaast kantoorbediende en schoenmaker als beroepen.

Op 19 februari 1941 trouwde Helmut in Zutphen met Greta Lina Sanders, geboren op 30 november 1920 in Zutphen. De huwelijksakte vermeldt Moritz Marx en Sarah Kann als zijn ouders. Moritz Marx was winkelchef. Helmut en Greta woonden aan de Boompjeswal 11a in Zutphen.

Helmut en Greta hadden aanvankelijk plannen om naar Santo Domingo te emigreren. Zij hadden in Amsterdam een visum en paspoort verkregen, maar beschikten niet over een uitreisvisum. De Duitse bezetter had hun papieren in 1941 in beslag genomen. Nadat in juli 1942 Joden werden opgeroepen zich te melden voor werkkampen in het oosten, besloten zij Nederland te verlaten.

Op 20 juli 1942 vertrokken Helmut en Greta richting Zwitserland. Op 5 september 1942 staken zij bij Genève illegaal de grens over. De eerste drie weken verbleven zij vanwege quarantainemaatregelen in het Hospiz zur Heimat en verschillende jeugdherbergen. Vanaf 1 oktober verbleven zij onder meer in Eriswil en Bienenberg.

Helmut en Greta verbleven niet gedurende de hele periode op dezelfde plaats. Uit de correspondentie in hun dossiers blijkt dat Helmut in 1943 onder meer in het vluchtelingenkamp Girenbad verbleef en later in het Arbeitslager Olsberg. Greta verbleef onder andere in Lager Bienenberg. Het is niet vastgesteld hoe lang zij tijdens hun verblijf in Zwitserland bij elkaar konden zijn.

Helmut had in Nederland de landbouwschool gevolgd en was als leraar actief geweest bij de Palestina Pioniers in Deventer. In de winter van 1944–1945 vroeg hij toestemming om een cursus landbouw te volgen. Die toestemming kreeg hij.

Na de bevrijding keerde Greta eerder terug naar Nederland. Zij vertrok op 4 november 1945 vanuit Basel. Helmut kon aanvankelijk niet terugreizen. Op 28 september 1945 had hij een herniaoperatie ondergaan en hij meldde dat hij op medisch advies nog niet mocht reizen. Op 21 december 1945 keerde hij terug naar Nederland.

In een parlementaire publicatie uit 1953 werd Helmut Marx genoemd als een staatloze verzoeker, geboren in Oberhausen in 1913. De toelichting vermeldt dat hij in 1942 illegaal Zwitserland had bereikt en daar tot het einde van de oorlog in vluchtelingenkampen verbleef. Na zijn terugkeer naar Nederland voorzag hij als kantoorbediende in zijn onderhoud.

Helmut Israel Marx overleed op 1 mei 1963. Hij werd 49 jaar.

Bronnen

 


 

Foto's