Eduard Snatager

Eduard Snatager werd op 27 september 1917 geboren in Zutphen. Hij was de jongste zoon van Emanuel Snatager (1873–1935) en Julie Wallerstein (1881–1943). Hij had twee oudere broers: Abraham (Bram), geboren in 1910, en Herman, geboren in 1912. Het gezin woonde aan de Raadhuissteeg 8 in Zutphen.

Zijn vader had een groothandel in fournituren opgezet onder de naam E. Snatager & Co. De handel omvatte onder meer knopen, garen en band. Na het overlijden van Emanuel in 1935 zette Herman de zaak voort. Eduard werkte als verkoper in het bedrijf. De broers reisden als vertegenwoordigers in textiel en aanverwante artikelen langs klanten.

Eduard was voor de oorlog betrokken bij de zogeheten Palestina-pioniersbeweging. In oktober 1941 werden in Zutphen Joodse mannen opgepakt tijdens razzia's. Herman en Eduard waren op dat moment in Wapenveld, waar zij onderdak vonden bij Anna Visser, die daar een winkel had. Herman keerde in januari 1942 terug naar Zutphen. Eduard bleef in Wapenveld ondergedoken.

Vanuit Zutphen schreef Herman brieven aan zijn broer. Daarin beschreef hij de toenemende beperkingen voor Joodse inwoners en de gebeurtenissen in Zutphen. Eduard bewaarde deze brieven. Ze werden later door zijn zoon Emanuel uitgegeven onder de titel Zo gaan we allemaal. Brieven van een vervolgde man 1941–1943.

De familieleden die in Zutphen achterbleven, werden tijdens de vervolging vermoord. Zijn moeder Julie werd op 1 februari 1943 in Auschwitz vermoord. Zijn broer Herman en diens vrouw Betty werden op 23 juli 1943 in Sobibor vermoord. Ook zijn oudste broer Bram overleefde de oorlog niet.

Eduard overleefde de oorlog in Wapenveld. In 1947 emigreerde hij naar Palestina. Daar trouwde hij in 1949 met Ruth Hecht, die afkomstig was uit Bratislava en al eerder naar Palestina was geëmigreerd. Het echtpaar kreeg twee kinderen: Ronit en Emanuel, geboren op 2 maart 1953 in Israël.

Eduard woonde met zijn gezin in Israël. Hij overleed in 1987.

Bronnen

• John Löwenhardt, ‘Bij het graf van Emanuel Snatager (1953–2020)’, Terebinth, jrg. 36, nr. 1, maart 2022, p. 6–7.
• Herman Snatager, Zo gaan we allemaal. Brieven van een vervolgde man 1941–1943, uitgegeven door Emanuel Snatager.
• Stolpersteine Zutphen, persoonsvermelding Herman Snatager.
• Stolpersteine Zutphen, adresvermelding Raadhuissteeg 8.
• Bart Mendelson en Peter Kooij, Dat doe je gewoon. Zutphense onderduikverhalen 1940–1945, p. 77 e.v.
• Nieuwsblad Schaapskooi, ‘Start kaartverkoop Zo gaan we allemaal’, 25 februari 2020.

Onzekerheden

De precieze datum en plaats van Eduards overlijden zijn nog niet vastgesteld. Het genoemde jaar 1987 is afkomstig uit een genealogische vermelding en vraagt om bevestiging.