Amanda Meijer-Vijth

Amanda Meijer-Vijth (1873–1943)

Amanda Vijth werd op 25 december 1873 geboren in Kalkar, Duitsland, als dochter van Josef Vijth en Friederica Spier. Zij trouwde in 1902 met Alexander Meijer, die op 9 mei 1874 in Borculo was geboren en koopman was. Het huwelijk werd op 14 november 1902 in Emmerik gesloten en vervolgens op 15 december 1902 in Zutphen geregistreerd. Amanda had bij haar huwelijk geen beroep. De huwelijksakte vermeldt haar ouders en bevestigt haar geboorteplaats Kalkar. Het huwelijk is daarmee goed gedocumenteerd in de burgerlijke stand van Zutphen. (Open Archives)

Alexander en Amanda Meijer vestigden zich in Zutphen. In april 1941 woonden zij aan de Deventerweg 4. Daar werden zij samen geregistreerd als bewoners. (Joods Monument)

Het echtpaar had ten minste één dochter, Edith Esther Meijer, geboren in 1906. Edith Esther trouwde in 1929 in Zutphen met David Velleman. Hun zoon Abraham Alexander, die binnen het gezin Bram werd genoemd, werd in 1936 in Zutphen geboren. Daarmee was Amanda niet alleen moeder, maar later ook grootmoeder van een Zutphens gezin. (Stolpersteine Zutphen)

De familie woonde dus verspreid over verschillende Zutphense adressen. Amanda en Alexander aan de Deventerweg 4; hun dochter Edith Esther met haar gezin later aan de Coehoornsingel 20. Foto's die tijdens het onderzoek naar de familie Velleman zijn gevonden, tonen Edith Esther met buren in de tuin. Deze beelden geven een zeldzaam klein inkijkje in het alledaagse leven van de familie vóór de vervolging. (Stolpersteine Zutphen)

De Duitse bezetting maakte een einde aan dit leven. Amanda en haar echtgenoot Alexander werden in 1943 gedeporteerd. Volgens de Joodse slachtofferregistraties werden zij beiden op 14 mei 1943 in Sobibor vermoord. Amanda was toen 69 jaar oud. (Joods Monument)

Ook hun dochter Edith Esther en haar gezin werden slachtoffer van de Jodenvervolging. Edith Esther en haar zoontje Abraham Alexander werden op 3 september 1943 in Auschwitz vermoord. Haar echtgenoot David Velleman was al eerder, op 31 maart 1944, in Auschwitz vermoord. (Stolpersteine Zutphen)

De beschikbare bronnen geven voor Amanda zelf nog weinig informatie over haar persoonlijke leven. We weten haar geboorteplaats en -datum, haar ouders, haar huwelijk, haar woonadres in Zutphen en haar familierelaties. Over haar opleiding, dagelijks leven, beroep of eigen ervaringen tijdens de bezetting is tot nu toe geen persoonlijke bron gevonden.

Wel is er een interessant familiearchiefspoor. Joods Monument vermeldt dat voor het gezin van Alexander en Amanda Meijer een JOKOS-dossier bestaat, nummer 9722, bij het Gemeentearchief van Amsterdam. Dat dossier kan mogelijk meer informatie bevatten over het gezin en de naoorlogse afwikkeling van hun bezittingen en vervolgingsgeschiedenis. Voor inzage is volgens Joods Monument toestemming van de Stichting Joods Maatschappelijk Werk nodig. (Joods Monument)

Een tweede interessant spoor is de originele huwelijksbijlage uit 1902. De burgerlijke stand van Zutphen vermeldt dat de huwelijksbijlagen van 1900–1904 bewaard zijn. Daarin kunnen aanvullende persoonsgegevens van Amanda en haar familie staan die in de huwelijksakte zelf niet zichtbaar zijn. (Open Archives)

Voorlopig kunnen we Amanda vooral plaatsen als een vrouw van Duitse afkomst die vanaf het begin van de twintigste eeuw met haar echtgenoot in Zutphen woonde en daar deel uitmaakte van een familie die in drie generaties zwaar door de Jodenvervolging werd getroffen. Haar eigen levensverhaal is nog grotendeels ongedocumenteerd. Juist het JOKOS-dossier, de huwelijksbijlagen en eventueel Duitse bronnen rond Kalkar kunnen daarom interessant zijn voor verdere verdieping.

Bronnen

Gelders Archief, Burgerlijke Stand Zutphen, huwelijksregister 1902, akte 119, huwelijk Alexander Meijer en Amanda Vijth, 15 december 1902. (Open Archives)

Joods Monument, persoonsrecord Amanda Meijer-Vijth en adres Deventerweg 4, Zutphen. (Joods Monument)

Joods Monument, familiegegevens en afbeeldingen van Amanda Meijer-Vijth. (Joods Monument)

Zutphense Kehille in het bijzonder, namenlijst van Joodse oorlogsslachtoffers, vermelding Amanda Meijer-Vijth, Deventerweg 4. (Stolpersteine Zutphen)

Stichting Herdenkingsstenen Amersfoort, dossier Edith Esther Velleman-Meijer en familie. (Stolpersteine Zutphen)