Alexander Meijer

Alexander Meijer (1874–1943)

Alexander Meijer werd op 9 mei 1874 geboren in Borculo, als zoon van Mozes Meijer en Ester Philip. Zijn vader was veekoopman. In het Zutphense bevolkingsregister is Alexander vanaf de periode 1890–1922 als inwoner geregistreerd, samen met verschillende leden van het gezin Meijer.

Op 14 november 1902 trouwde Alexander in Emmerik met Amanda Vijth, die op 25 december 1873 in Kalkar was geboren. Het huwelijk werd op 15 december 1902 in Zutphen geregistreerd. In de huwelijksakte wordt Alexander eveneens als veekoopman vermeld.

Alexander en Amanda kregen een dochter, Edith Esther, geboren op 13 juni 1906 in Zutphen. Zij trouwde in 1929 met David Velleman. Het echtpaar kreeg in 1936 een zoon, Abraham Alexander, die binnen de familie Bram werd genoemd. Alexander en Amanda waren daarmee grootouders van het gezin Velleman dat eveneens in Zutphen woonde.

Alexander en Amanda woonden in de oorlogsjaren aan de Deventerweg 4 in Zutphen. In april 1941 stonden zij daar samen geregistreerd.

Over het persoonlijke leven van Alexander weten we op dit moment weinig. Zijn beroep is wel bekend: hij was koopman. Uit de beschikbare bronnen blijkt echter niet welke handel hij dreef, waar zijn bedrijf was gevestigd of hoe groot zijn onderneming was. Ook over zijn maatschappelijke leven in Zutphen is vooralsnog weinig documentatie gevonden.

De familie werd tijdens de Duitse bezetting zwaar getroffen. Dochter Edith Esther en haar zoontje Abraham Alexander werden op 3 september 1943 in Auschwitz vermoord. Ediths echtgenoot David Velleman werd op 31 maart 1944 eveneens in Auschwitz vermoord.

Alexander en Amanda werden in 1943 gedeporteerd. Volgens Oorlogsbronnen werd Alexander op 11 mei 1943 vanuit Kamp Westerbork naar Sobibor gedeporteerd. Hij werd daar op 14 mei 1943 vermoord. Hij was 69 jaar oud.

De datum van 14 mei 1943 wordt ook bevestigd door het Digitaal Joods Monument en de naoorlogse burgerlijke registratie in Zutphen. De overlijdensakte werd pas in 1949 in Zutphen opgemaakt, omdat Alexander in een andere gemeente was overleden.

Er is een interessant archiefspoor voor het gezin Meijer. Het Digitaal Joods Monument vermeldt een JOKOS-dossier met nummer 9722 bij het Gemeentearchief van Amsterdam. Dat dossier betreft het gezin van Alexander en Amanda en kan mogelijk informatie bevatten over hun bezittingen, de vervolging en de naoorlogse afwikkeling.

Voor verdere verdieping zou vooral het oorspronkelijke huwelijksdossier van 1902 interessant zijn. De huwelijksbijlagen van Zutphen uit 1900–1904 zijn bewaard gebleven. Daarin kunnen gegevens staan over Alexander, Amanda en hun beide families die niet in de huwelijksakte zelf zijn opgenomen.

Ook zijn er nog vragen rond Alexanders bestaan als koopman. We weten dat hij in Borculo werd geboren, uit een familie van veekooplieden kwam en zelf bij zijn huwelijk als veekooper werd aangeduid. Het is nog niet duidelijk of hij zijn handelsactiviteiten in Zutphen voortzette, samenwerkte met familieleden of een andere vorm van handel dreef.

Zijn levensverhaal is daardoor voorlopig vooral dat van een Zutphense koopman en familievader, geboren in Borculo, die vanaf jonge leeftijd met Zutphen verbonden was. Hij en zijn vrouw Amanda vormden de eerste generatie van een familie waarvan ook de volgende generatie tijdens de Holocaust werd vermoord. Alexander zelf werd in mei 1943 via Westerbork naar Sobibor gedeporteerd en daar vermoord.

Openstaande onderzoeksvragen

Wanneer vestigde Alexander zich definitief in Zutphen?

Waaruit bestond zijn handel precies?

Was hij verbonden aan het bedrijf van zijn vader Mozes Meijer of aan andere familieleden?

Waar woonde hij vóór zijn huwelijk in 1902?

Wat kunnen de huwelijksbijlagen van 1902 hierover vertellen?

Wat staat er in JOKOS-dossier 9722?

Zijn er bedrijfs-, adres- of belastinggegevens die meer vertellen over zijn bestaan als koopman?

En zijn er persoonlijke foto's, familieherinneringen of getuigenissen die iets zeggen over Alexander als persoon?

Bronnen

Gelders Archief, Burgerlijke Stand Zutphen, huwelijksregister 1902, akte 119, Alexander Meijer en Amanda Vijth, 15 december 1902. Open Archieven

Regionaal Archief Zutphen, Bevolkingsregister 1890–1922, deel 074, folio 391. Open Archieven

Digitaal Joods Monument, persoonsrecord Alexander Meijer en adres Deventerweg 4, Zutphen. Joods Monument

Oorlogsbronnen, tijdlijn Alexander Meijer. Oorlogsbronnen

Stolpersteine Zutphen, familie Velleman-Meijer. Stolpersteine Zutphen