Johanna Helena Weisz

  • Veenendaal,
    -Vermoord in kamp-
    Auschwitz,
    Johanna Helena werd 2 jaar


 

Familie


 


 

Verhaal


 

Johanna Helena Weisz was een dochter uit het Sinti-gezin Weisz. Haar geboortegegevens en familieverbanden zijn terug te vinden in Digitaal Joods Monument. Voor de omstandigheden van de vervolging zijn vooral de getuigenis van haar broer Zoni Weisz en het onderzoek van Peter Jorna van belang.

Johanna Helena Weisz werd op 23 januari 1941 geboren in Veenendaal. Zij was een dochter van Johannes Weisz en Jacoba Gerarda Vos. Het gezin behoorde tot de Sinti. Johanna had een oudere broer, Zoni, een oudere zus, Augusta Josephina Theresia, en een jonger broertje, Emile. Zoni overleefde de oorlog. Johanna, haar ouders, haar zus en haar broertje werden tijdens de vervolging omgebracht.

Het gezin in Zutphen

Het gezin Weisz leefde voor de oorlog in een woonwagen en trok door Nederland. Johannes Weisz was koopman in manufacturen. In 1943 vestigde het gezin zich in Zutphen, in een huurwoning aan de Laarstraat 85. De woonwagen werd door de beperkende maatregelen van de bezetter ingeruild voor een woning die ook als winkelpand werd gebruikt.

Op 16 mei 1944 vond in Nederland een landelijke razzia plaats die gericht was tegen Sinti en Roma. De politie arresteerde Johannes en Jacoba Weisz en hun kinderen. Zij werden naar kamp Westerbork gebracht. Johanna was toen drie jaar oud.

Haar broer Zoni was op de dag van de razzia niet thuis. Hij verbleef bij een tante in Vorden. Enkele dagen later werden Zoni, zijn tante en haar gezin eveneens opgepakt. Zij werden naar het station van Assen gebracht, waar de trein met de eerder gearresteerde familieleden nog aanwezig was. Met hulp van een politieagent wist Zoni met zijn tante en haar kinderen aan deportatie te ontkomen. In zijn latere getuigenis vertelde hij dat hij zijn ouders en de andere gezinsleden in de trein zag.

Deportatie en overlijden

Op 19 mei 1944 werd het gezin Weisz vanuit Westerbork naar Auschwitz-Birkenau gedeporteerd. Johanna behoorde tot de Nederlandse Sinti en Roma die met dit transport werden weggevoerd.

De precieze overlijdensdatum van Johanna is niet onomstotelijk vastgesteld. Digitaal Joods Monument vermeldt 3 augustus 1944. De registratie van het adres Laarstraat 85 vermeldt 2 augustus 1944. In een interview uit 2022 vertelde Zoni Weisz dat zijn moeder, broertje en zusjes in de nacht van 1 op 2 augustus 1944 in Auschwitz-Birkenau werden vermoord. Het onderzoek van Peter Jorna beschrijft eveneens de moord op de moeder en kinderen van het gezin Weisz in Auschwitz, maar geeft voor Johanna geen afzonderlijk persoonsdocument.

Johanna was drie jaar oud. Haar broer Zoni was de enige van het gezin die de oorlog overleefde.

Bronnen

  • Digitaal Joods Monument, Johanna Helena Weisz. Geboorteplaats en -datum, overlijdensvermelding, familieverbanden en adres Laarstraat 85. De pagina vermeldt dat er geen afbeelding van Johanna beschikbaar is.
  • Peter Jorna, Sinti en Roma in Den Haag, voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog (1900–1970), in opdracht van het Haags Gemeentearchief, 2021, met name p. 25–26 en bijlage 2. Beschrijft de familie Weisz, de geboorte van de kinderen, de vestiging in Zutphen en de razzia van 16 mei 1944. Publicatie.
  • Herinneringscentrum Kamp Westerbork, Zoni Weisz. Getuigenis over zijn familie, de arrestatie, de deportatie en zijn ontsnapping in Assen.
  • Reformatorisch Dagblad, L. Vogelaar, Zoni Weisz zat niet in de trein naar Auschwitz, 18 oktober 2022. Interview met Zoni Weisz over de arrestatie, het vertrek van de trein en de moord op zijn moeder en jongere broer en zussen.
  • Digitaal Joods Monument, Over Karl Weisz, zijn broer Johannes Weisz, hun familie en hun gezinnen. Redactie Digitaal Joods Monument, 14 juni 2019. Familiegeschiedenis en gegevens over de kinderen van Johannes Weisz.
  • Peter Kooij, De Zutphense kehille in het bijzonder (2024), tabel met gegevens van oorlogsslachtoffers. Vermeldt Johanna Helena Weisz met geboortegegevens en overlijdensdatum 3 augustus 1944.

Onderzoeksnotities

De naam van de moeder wordt in de bronnen niet helemaal gelijk weergegeven. Digitaal Joods Monument vermeldt Jacoba Gerarda Vos; Peter Jorna noemt haar Johanna Jacoba Vos. De persoonsregistratie van Digitaal Joods Monument en de andere familiegegevens zijn hier gevolgd.

Er bestaat een verschil tussen de overlijdensdatums 2 en 3 augustus 1944. De getuigenis van Zoni Weisz plaatst de moord op zijn moeder, broertje en zusjes in de nacht van 1 op 2 augustus. Dat is een getuigenis over het lot van de kinderen gezamenlijk; een afzonderlijke kampregistratie van Johanna is niet gevonden.


 

Foto's