Hartog Cohen

Hartog Cohen werd op 5 oktober 1890 in Zutphen geboren als zoon van Salomon Cohen en Betje Leeraar. Zijn ouders werden ook aangeduid als Salomon Cohen-Schlosser en Betje Leeraar-ten Beek. Hij had onder anderen de broers Lazarus, Isak, Jacob en Elias en de zussen Rachel, Sara, Lena en Mina.

Op 10 november 1915 trouwde Hartog in Zutphen met Arnolda Maria Wouters, geboren op 16 oktober 1896 in Utrecht. Zij was rooms-katholiek en een dochter van Johannes Cornelis Wouters en Maria Mathildis Janssen. Het echtpaar kreeg zeven kinderen, allen geboren in Zutphen: Salomon (30 maart 1916), Maria Petronella (13 juni 1919), Johannes Cornelis (29 september 1923), Jacob (13 februari 1926), Johanna Mathilda (6 juli 1930), Betje (14 september 1932) en Herman (24 november 1936).

Hartog was zelfstandig handelaar in afvalstoffen. Hij werkte samen met Gerson Vromen en woonde met zijn gezin aan de Polsbroek 79a, een buurt waar veel mensen in armoede leefden. Volgens de familiegetuigenis die is vastgelegd bij het Mauthausen Memorial had Hartog oog voor de omstandigheden van buurtbewoners en hielp hij hen ook materieel.

Hoewel zijn vrouw niet-Joods was, hield Hartog zich aan de sabbat. Van vrijdag tot zaterdagmiddag trok hij zich terug en stak hij twee kaarsen aan. Hij hield van lichte klassieke muziek en floot of neuriede graag de Serenade van Toselli. Ook luisterde hij naar radioartiesten als Lou Bandy, Bob Scholte, Willy Derby en Louis Davids. Zijn favoriete voetbalclub was Z.V.V. Zutphania; volgens de familie miste hij vrijwel nooit een thuiswedstrijd.

In september 1941 vonden razzia's plaats waarbij Joodse mannen in Oost-Nederland werden opgepakt. Op 9 oktober 1941 werd ook Hartog gearresteerd. Samen met zes andere Joodse mannen uit Zutphen — Louis Samuel Koppel, Eduard Cohen, Leo Philips, Leon Philips, Marcus Turksma en Adolf de Winter — werd hij naar de Zaadmarkt gebracht en vervolgens naar concentratiekamp Mauthausen in Oostenrijk gedeporteerd.

Op 23 oktober 1941 overleed Hartog in Mauthausen, achttien dagen na zijn arrestatie. De officiële mededelingen die de Joodse gemeenschap ontving, schreven de sterfgevallen toe aan ‘hersenbeschadiging’. Het Mauthausen Memorial vermeldt dat Hartog door uitputting om het leven kwam.

Zijn vrouw en alle zeven kinderen overleefden de oorlog. De familie bleef de gevolgen van zijn verlies na de oorlog met zich meedragen. Zijn kleinzoon Hartog Kerkdijk legde de familieherinneringen vast na een bezoek aan het Mauthausen Memorial in augustus 2017.