Greta Sonja Cohen

Greta Sonja Cohen werd op 4 juli 1930 in Vlagtwedde geboren als dochter van Mozes Cohen en Vrouwchje Cohen-Muller. Haar oudere broer Frits was op 25 maart 1927 geboren.

Het gezin woonde in Vlagtwedde. Mozes Cohen was keurmeester in overheidsdienst. In juni 1939 overleed hij, 41 jaar oud. Na zijn overlijden moest het gezin de dienstwoning verlaten. Vrouwchje verhuisde met haar twee kinderen naar Zutphen. Haar broer Alexander Cohen woonde in Hengelo (Gld.), zodat zij dichter bij hem en zijn gezin konden wonen. In mei 1940 kwam ook de moeder van Vrouwchje, Grietje de Groot-Akker, bij hen wonen.

Het gezin woonde aan de Ruysdaelstraat 36. In april 1941 stonden Vrouwchje en Greta Sonja op dit adres ingeschreven. Greta was toen tien jaar oud.

Haar broer Frits was inmiddels naar de HBS in Zutphen gegaan. Nadat Joodse kinderen vanaf eind augustus 1941 niet meer naar openbare of christelijke scholen mochten, ging hij naar het Joods Lyceum in Arnhem. Hij reisde daarvoor vanuit Zutphen met de trein naar Arnhem. In de loop van 1942 zag hij op school steeds meer leerlingen en leraren verdwijnen doordat zij onderdoken.

De vervolging trof ook het gezin aan de Ruysdaelstraat. In december 1942 wist Frits te ontsnappen toen politie en Duitse bezettingsautoriteiten het gezin kwamen ophalen voor deportatie. Hij dook onder en overleefde de oorlog. Zijn moeder en zijn zus Greta waren toen nog in Zutphen.

Greta Sonja werd samen met haar moeder gedeporteerd. Op 5 maart 1943 werden Vrouwchje Cohen-Muller en Greta Sonja Cohen in Sobibor vermoord. Greta was twaalf jaar oud.

Ook haar grootmoeder Grietje de Groot-Akker werd tijdens de oorlog vermoord. Zij was in oktober 1942 opgenomen in de psychiatrische inrichting Groot Graffel in Warnsveld en werd in april 1943 via Westerbork naar Sobibor gedeporteerd. Daar werd zij op 23 april 1943 vermoord.

Greta's broer Frits overleefde de oorlog. Hij keerde na de bevrijding eerst terug naar Zutphen, vertrok later naar Palestina en keerde vervolgens terug naar Nederland. In 1961 verhuisde hij naar Londen, waar hij op 6 juni 2014 overleed.

Van Greta Sonja zijn verschillende familiefoto's bewaard gebleven. Op een foto staat zij samen met haar moeder Vrouwchje en haar broer Frits. Op een andere foto staat zij met haar moeder, haar grootmoeder Grietje en haar broer Frits. Het gaat daadwerkelijk om foto's waarop Greta Sonja als persoon is afgebeeld. De foto's zijn afkomstig uit het privéarchief van de familie Cohen.

Bronnen

• Joodse bewoners in de Schilderswijk Zutphen – Een zoektocht naar verhalen, onderdeel Familie Cohen – Ruysdaelstraat 36, Corinne Abbas.
• Peter Kooij en Bart Mendelson, Dat doe je gewoon – Zutphense onderduikverhalen 1940–1945, 2014. Het boek bevat het persoonlijke verhaal van Greta's broer Frits en beschrijft onder meer de gezinssituatie, de verhuizing naar Zutphen en de ontsnapping van Frits.
• Gerdien Verschoor, Herinnering aan huizen, verhalen van mensen, Zutphen, 5 juni 2023. De bijlage met persoonlijke verhalen bevat het verhaal van Frits Cohen, verbonden aan de Ruysdaelstraat 36, en vermeldt de familie, de ontsnapping van Frits en het lot van zijn moeder en grootmoeder.
• Greta Sonja Cohen, Digitaal Joods Monument, persoonsgegevens, adresgegevens en familiefoto's.
• Ruysdaelstraat 36, Digitaal Joods Monument, voor de registratie van Vrouwchje Cohen-Muller en Greta Sonja Cohen op het adres in april 1941.
• Foto's van Greta Sonja Cohen met haar moeder Vrouwchje, broer Frits en grootmoeder Grietje de Groot-Akker, afkomstig uit het privéarchief van de familie Cohen.