Sitta Stern
Familie - Verhaal - Foto's - Verkaufsbuch - Bronnen
- Burghaun,
-Ondergedoken,Oorlog overleefd-
Caulfield North, Melbourne,
Sitta werd 89 jaar
Familie
Verhaal
Voor Sitta Stern is een bijzondere bron beschikbaar: een bandopname uit 1993 waarin zij zelf vertelt over haar jeugd in Duitsland, de vlucht naar Nederland en haar onderduikperiode. De opname is uitgewerkt tot een interviewverslag door de lokale geschiedkundige werkgroep in Burghaun.
Daaruit blijkt dat Sitta op 14 maart 1921 in Burghaun werd geboren. Ze was een dochter van Moses en Rosa Stern en had vijf broers en zussen. Haar eigen herinneringen geven een vrij gedetailleerd beeld van haar leven in Nederland tijdens de oorlog. stolpersteine-burghauns Jimdo-Page!
Biografie
Sitta Stern werd op 14 maart 1921 geboren in Burghaun, in de Duitse deelstaat Hessen. Zij was een dochter van Moses Stern (1881), veehandelaar, en Rosa Stern (1881). Het gezin woonde aan de Marktplatz en vanaf ongeveer 1912 aan de Ringstraße. Sitta had vijf broers en zussen: Marjane (1909), Bella (1911), Jenny (1915), Ferdinand (1919) en Max (1922).
Sitta bezocht de evangelische school in de Schlossstraße in Burghaun tot Pasen 1935. In maart 1933 werden tijdens een nachtelijke aanval de ramen en deuren van Joodse woningen in het dorp vernield. In een later opgenomen herinnering vertelde Sitta dat zij op school werd uitgescholden en mishandeld door andere leerlingen. Zij vertelde ook dat zij enkele keren moest vluchten omdat de politie naar haar zocht.
Verschillende gezinsleden vertrokken al eerder naar Nederland. Haar oudste zus Marjane emigreerde in 1933. Bella, Jenny en Ferdinand volgden in 1934. In maart 1936 konden haar moeder en jongste broer Max naar Nederland vertrekken. Sitta bleef met haar vader in Burghaun achter omdat zijn paspoort was ingenomen. Nadat hij het terugkreeg, vertrokken ook zij naar Nederland.
Het gezin vestigde zich aanvankelijk in Den Haag. Sitta werkte daar met kinderen. Haar moeder kookte voor vluchtelingen die werden opgevangen door de Joodse gemeente. Begin 1941 verhuisden Sitta, haar ouders, Jenny, Ferdinand en Max naar Enschede. Duitse immigranten hadden opdracht gekregen de Nederlandse westkust te verlaten.
Vanuit Enschede verhuisde Sitta naar Amsterdam, waar zij opnieuw met kinderen werkte. Begin 1942 dook zij onder, aanvankelijk in Scheveningen en daarna op verschillende adressen. Zij hield aanvankelijk contact met haar zus Marjane, die haar af en toe levensmiddelen stuurde. Een verzetsorganisatie hielp haar aan voedselbonnen en valse identiteitspapieren. Sitta beschikte gedurende haar onderduikperiode over dergelijke papieren.
Haar broer Ferdinand werd op 4 mei 1943 vanuit Westerbork naar Sobibor gedeporteerd en daar op 7 mei 1943 vermoord. Haar zus Bella en haar echtgenoot Jakob van Leeuwen werden eveneens opgepakt en in Auschwitz vermoord. Hun drie kinderen werden bij verschillende niet-Joodse gezinnen ondergebracht en overleefden de oorlog.
Sitta's ouders overleefden de oorlog. Zij waren ondergedoken bij een christelijk gezin in Enschede en werden ongeveer twee weken voor de bevrijding gearresteerd. Deportatie vond niet meer plaats. Na de oorlog keerden zij terug naar Den Haag.
Na de oorlog leerde Sitta Benno Elkus kennen. Zij trouwden in 1947 in Den Haag. In 1949 emigreerden zij naar Israël. In 1956 verhuisden zij naar Australië, waar Sitta's zus Jenny en haar echtgenoot al woonden. Sitta en Benno kregen twee kinderen en hadden later kleinkinderen en achterkleinkinderen.
Sitta Elkus-Stern overleed op 28 mei 2010 in Caulfield North, een voorstad van Melbourne in Australië. Zij was 89 jaar oud.
Bronnen
- Elisabeth Sternberg-Siebert, Informationen zur Familie Moses Stern in der Burghauner Ringstraße 2, met een uitgewerkt verslag van een bandopname van Sitta Elkus-Stern uit 1993.
- Joods Monument, persoonsvermelding Moses Stern en familieverbanden.
- Victoria Government Gazette, 16 september 2010, vermelding van het overlijden van Sitta Elkus op 28 mei 2010.
- Stolpersteine in Burghaun, biografische informatie over de familie Stern.
Bronnen en verificatie
De belangrijkste bron is het interview uit 1993. Het is een bewerkte weergave van Sitta's eigen herinneringen en bevat ook twee fragmenten van de oorspronkelijke geluidsopname. stolpersteine-burghauns Jimdo-Page!
- Familie Stern – Burghaun, interview en familiegeschiedenis
- Originele geluidsfragmenten van Sitta Elkus-Stern
- Joods Monument – Moses Stern
- Victoria Government Gazette, 16 september 2010
Nog een aandachtspunt voor de Zutphense biografie: Sitta's eigen herinneringen noemen haar onderduikadressen in Scheveningen en elders, maar niet Brugstraat 5 in Zutphen. Haar verblijf op dat Zutphense adres moet daarom nog afzonderlijk worden onderbouwd met bijvoorbeeld een bevolkingsregistratie of andere archiefbron.
Foto's