Jozef (Jo-Jopie) de Winter
Familie - Verhaal - Foto's - Verkaufsbuch - Bronnen
- Zutphen,
-Vermoord in kamp-
Sobibor,
Jozef (Jo-Jopie) werd 10 jaar
Familie
Verwant: Sally de Winter
Verhaal
Hier is de biografie.
Jozef de Winter werd op 24 september 1932 in Zutphen geboren, als jongste zoon van Ferdinand de Winter (1894–1943) en Frederika Isadora (Frieda) Aptroot (1907–1943). In de familie werd hij Jo genoemd, of liefdevol Jopie. Hij had één oudere broer, Sally (1929). Het gezin woonde aan de Rozenhoflaan 22 in Zutphen.
Jopie op zijn step
Van Jopie is een schoolvoorbeeld van een gelukkige Zutphense kinderjeugd bewaard gebleven. Op 26 september 1938, twee dagen na zijn zesde verjaardag, vierde hij feest: op de foto's van die middag poseert hij trots op de step die hij cadeau had gekregen. Naast hem staat broer Sally met zijn welpenpet, en er zijn buurkinderen uit de Joodse gemeenschap: Maurits Henri Philips, Betty Temans, Bram en Nico Krukziener. Drie van de kinderen op deze foto's — Jopie, Sally en Maurits — zouden de Shoah niet overleven; Betty, Bram en Nico wel.
Kindertransport uit Vught
In de bezettingsjaren werd het gezin steeds verder in het nauw gedreven; in december 1941 verscheen het nog in het Joodsche Weekblad. In 1943 werd het gezin weggevoerd naar kamp Vught. In juni 1943 werd de tienjarige Jopie met het zogenoemde kindertransport uit Vught via kamp Westerbork op transport gesteld naar het oosten. Als overlijdensdatum wordt 23 juli 1943 geregistreerd, dezelfde dag waarop ook zijn ouders en broer Sally in Sobibor om het leven kwamen. Het gezin werd daarmee volledig uitgemoord; ook oom Emanuel de Winter (1889) kwam in 1944 om.
Na de oorden bleef Jopie niet vergeten. Van de zestien kinderen van het bekende kindertransport uit Vught maakte kunstenaar Joan Verheyen schilderijen naar de bewaard gebleven foto's, in het kader van het gedenkproject "Memento Joodse Kinderen"; Jopie op zijn step is een van hen.
Bronnen
Standaardbronnen:
- Joods Monument — Jo de Winter (geboorte- en overlijdensdata, familie, kindertransport, vermelding van J. de Moei, Joodse kinderen in het kamp Vught, Vught 1999, p. 87); Ferdinand de Winter; adrespagina Rozenhoflaan 22; fotopagina "Sally en Jopie de Winter" (foto's 26-9-1938, collectie Nationaal Monument Kamp Vught; schilderij Joan Verheyen, Memento Joodse Kinderen).
Aanvullende bronnen:
- Wikipedia — Kindertransporten Kamp Vught (context kindertransporten juni 1943).
- Nationaal Monument Kamp Vught — Joodse kinderen in het kamp Vught (Janneke de Moei, 1999) (standaardwerk over de kinderkamptransporten naar Sobibor; vooralsnog als literatuurverwijzing, fysiek na te slaan).
Nog te onderzoeken
- De exacte transportdata van Jopie: het kindertransport uit Vught vertrok in juni 1943 en kwam in Sobibor aan, terwijl als overlijdensdatum 23 juli 1943 geldt — deze tijdlijn moet met de transportlijsten (Herinneringscentrum Westerbork, De Moei) worden gereconstrueerd; ook de vraag of het gezin samen of gesplitst reisde.
- Geboorteakte Jozef de Winter (burgerlijke stand Zutphen 1932, Gelders Archief) — bevestigt geboortedatum 24-9-1932 en de ouders.
- Het Joodsche Weekblad van 5 december 1941 (Delpher) — de aard van de vermelding van het gezin.
- Of de schilderijen van Joan Verheyen ("Memento Joodse Kinderen") inmiddels een vaste tentoonstellingsplek hebben — voor eventuele verwijzing in het project.
- Stolpersteine-status van de Rozenhoflaan 22.
Net als bij broer Sally geldt: het feest van 26 september 1938, twee dagen na zijn zesde verjaardag, is het aangrijpendste beeld van dit gezin — drie van de zeven kinderen op die foto's kwamen om, vier overleefden. Dat maakt de families Temans en Krukziener, samen met Maurits Henri Philips ( familie al eerder in het project), tot natuurlijke vervolgstappen voor het project.
Foto's