Josef Cohen

Josef Cohen werd op 23 januari 1892 geboren in Uden als zoon van Lodewijk Cohen en Gesina Bachrach. Hij groeide op in een Joods gezin met meerdere kinderen. Zijn vader was koopman en slachter. Josef koos voor het onderwijs en werd godsdienstonderwijzer.

In maart 1919 kwam hij vanuit Vlissingen naar Zutphen. Hij volgde daar Levie Staal op als onderwijzer van de Joodse gemeente. Zijn werk omvatte het geven van Joods godsdienstonderwijs aan kinderen en jongeren. Vanaf 1925 werd hij daarbij geholpen door Benedictus de Metz, die eerder in Zwolle had gewerkt. Cohen bleef tot in de oorlog actief in het Joodse onderwijs in Zutphen.

Op 26 augustus 1919 trouwde Josef in Elst met Helena Duifken Bachrach, dochter van Jacob Bachrach en Johanna Schlicher. Helena was geboren op 18 april 1887 in Elst. Het echtpaar woonde aan de Berkelsingel 9 in Zutphen. Zij kregen geen kinderen.

De Joodse gemeenschap werd na de Duitse bezetting steeds verder van het openbare leven uitgesloten. Ook het Joodse onderwijs werd door de bezetter beperkt. Cohen en De Metz bleven hun onderwijs geven. Volgens de geschiedschrijving over de Zutphense Joodse gemeente werkten zij nog tot hun deportatie in 1942.

Jozef was lid van de Joodsche Raad in Zutphen, zie https://collections.jck.nl/ark:/85505/collection/10001654

Josef en Helena probeerden aan vervolging te ontkomen door onder te duiken. Zij verbleven tijdelijk aan de Brugstraat 5 in Zutphen. Hun onderduik bood uiteindelijk geen bescherming. Beiden werden opgepakt en naar Sobibor gedeporteerd.

Josef Cohen werd op 28 mei 1943 in Sobibor vermoord. Hij was toen 51 jaar oud. Op dezelfde dag werd ook zijn vrouw Helena Duifken Cohen-Bachrach in Sobibor vermoord.

Josef Cohen behoorde gedurende ruim twintig jaar tot de vaste krachten van het Joodse onderwijs in Zutphen. Zijn leven stond daarmee in het teken van de overdracht van Joodse kennis en tradities aan een nieuwe generatie. De vervolging maakte in 1942 een einde aan zijn werk en leidde een jaar later tot zijn moord in Sobibor.