Emanuel Krukziener (Cutzien)

Emanuel Krukziener werd op 1 augustus 1902 in Oldenzaal geboren als zoon van Meijer Krukziener en Jane de Groot. De familienaam was officieel Cutzien; de familie noemde zich echter Krukziener. Zijn moeder werd in Zutphen bekend als Jane Krukziener-de Groot.

Emanuel verhuisde met zijn familie vanuit Twente naar Zutphen. De familie was actief in de productie van petten. In de eerste helft van de twintigste eeuw waren petten algemeen gedragen gebruiksvoorwerpen. Emanuel werd eveneens pettenfabrikant. Bij zijn huwelijk gaf hij als beroep fabrikant op. Later wordt hij ook genoemd als grossier in zeemleer en textielagent. (Stolpersteine Zutphen)

Op 2 december 1930 trouwde Emanuel in Bussum met Marianne Gezang, geboren op 1 september 1908 in Amsterdam als dochter van Abraham Gezang en Judith Matteman. (100jaarjoodsbussum.nl)

Emanuel en Marianne kregen twee kinderen: Nicolai, geboren op 10 september 1932 in Zutphen, en Bram, geboren op 28 november 1933 in Zutphen. Het gezin woonde aan de Rembrandtstraat 22. Ook Emanuel's moeder Jane woonde op dat adres. (Stolpersteine Zutphen)

In de loop van 1942 werd de bewegingsvrijheid van Joodse inwoners steeds verder beperkt. In oktober 1942 kreeg het gezin van Emanuel eerst onderdak bij Henrik Kiezebrink, die toen in de Barlheze woonde. Via verzetsman Frederik Bouman vonden Emanuel, Marianne en hun twee kinderen vervolgens een onderduikadres bij Kobus en Sipke de Swart aan de Hobbemakade 43. De Swart werkte als machinist bij de Nederlandse Spoorwegen.

De familie verbleef daar bijna twee jaar. Toen De Swart in september 1944 zelf moest onderduiken vanwege de spoorwegstaking, werd voor de vier Krukzieners een andere schuilplaats gezocht. Met hulp van Bouman werden zij afzonderlijk naar Roelof en Dina Voskamp in Harfsen gebracht. Daar verbleven zij ongeveer zes weken. Daarna vonden zij onderdak bij de familie Kabbes op een boerderij in Harfsen. Daar bleven zij tot de bevrijding. Zij verbleven achtereenvolgens onder meer in een hooiberg, een schuilplaats in het bos en een kippenschuur. (Stolpersteine Zutphen)

Op 8 mei 1945 werd het gezin bevrijd. Diezelfde dag werd bij het kippenhok in 't Joppe een foto van het gezin gemaakt. De foto werd later via de zoon van Nicolai, Maxim Krukziener, aan de samenstellers van het familieverhaal verstrekt. Op de foto draagt Nicolai een uniform van een Canadese soldaat. Het betreft dus een groepsfoto van Emanuel, Marianne en hun twee kinderen, gemaakt direct na de bevrijding.

Na de oorlog keerde het gezin terug naar de Rembrandtstraat 22. Emanuel bleef betrokken bij de mensen die tijdens de oorlog voor hun onderduik hadden gezorgd. Hij nam het initiatief om Frederik Bouman, Kobus en Sipke de Swart en de familie Kabbes voor te dragen voor de onderscheiding Rechtvaardige onder de Volkeren. In 1983 werd deze onderscheiding door Yad Vashem aan de drie families toegekend. (Stolpersteine Zutphen)

Emanuel Krukziener overleed in Zutphen. De bronnen zijn niet volledig eensluidend over de datum: het familieverhaal op Stolpersteine Zutphen vermeldt 8 mei 1967, terwijl de adrespagina 8 augustus 1968 vermeldt. Een genealogische externe bron vermeldt eveneens 8 mei 1968. Ik kan op basis van de geraadpleegde bronnen daarom geen van deze data als definitief vaststellen. (Stolpersteine Zutphen)

Bronnen

• Joodse bewoners in de Schilderswijk Zutphen – Een zoektocht naar verhalen, onderdeel Familie Krukziener – Rembrandtstraat 22, geschreven door Menno Tamminga.
• Zutphense onderduikverhalen – Dat doe je gewoon – 1940–1945, voor de onderduikgeschiedenis van het gezin Krukziener.
• De Zutphense Kehille in het bijzonder, voor de naoorlogse betrokkenheid van Emanuel Krukziener bij de Joodse gemeente.
• Emanuel Krukziener (Cutzien), Stolpersteine Zutphen, voor persoonsgegevens, familie, woonadres, onderduik en naoorlogse levensloop.
• Rembrandtstraat 22, Stolpersteine Zutphen, voor de bewonersgegevens en het familieverhaal.
• Huwelijksregister NIG Bussum, akte van het huwelijk van Emanuel Krukziener en Marianne Gezang, 2 december 1930. Deze externe bron is geraadpleegd voor de huwelijksgegevens. Huwelijksregister NIG Bussum
• Kwartierstaat Gezang, genealogische gegevens over Marianne Gezang en haar huwelijk met Emanuel Cutzien. Deze externe bron is geraadpleegd als aanvullende genealogische bron. Kwartierstaat Gezang
• Descendants of Isaac Keijzer, genealogische gegevens over Emanuel Krukziener, Marianne Gezang en hun kinderen. Deze externe bron is geraadpleegd ter vergelijking van geboorte-, huwelijks- en overlijdensgegevens. Genealogische gegevens Krukziener/Gezang