Elisabeth Weijel-Rubens

Elisabeth Rubens werd op 10 november 1869 geboren in Zutphen. Ze was een dochter van Jacob Meijer Rubens en Esther Zadoks. Uit dit huwelijk werden tien kinderen geboren, van wie er drie vóór de oorlog overleden. Tot haar zussen behoorden Sophia (1872–1942), Helena (1877–1942), Bertha (1878–1942) en Selina (1883–1943); verder had ze een broer Marcus (1881–1944). Alleen haar zus Mietje (1875), gehuwd met Jacob Cohen, overleefde de oorlog.

Huwelijk en gezin

Elisabeth trouwde met slager Meijer Philip Weijel (Zutphen, 1873 – Utrecht, 1936). Het echtpaar kreeg drie kinderen: dochter Mientje (Zutphen, 1901), dochter Esther (Zutphen, 1903) en zoon Philip Meijer (Zutphen, 11 juni 1907). Mientje, gehuwd met de heer Frank, werd met haar man en drie zonen in de oorlog vermoord; zij overleed in Auschwitz in 1942. Esther, gehuwd met een heer Cohen, emigreerde naar Australië. Zoon Philip, slager, trouwde in 1932 te Arnhem met Esther Kastan en woonde achtereenvolgens aan de Praebsterkamp 9a en de Van Tillstraat 6 in Zutphen; hij werd op 3 juni 1942 opgepakt, op 16 juli 1942 via kamp Westerbork naar Auschwitz gedeporteerd en overleed daar op 30 september 1942.

Slagerij aan de Nieuwstad

De slagerij van het gezin was in 1917 gevestigd aan de Spittaalstraat 17 in Zutphen en vanaf 1926 aan de Nieuwstad 30, aanvankelijk onder de naam "Meijer Weijel & Zn." Vader en zoon Weijel kochten daar donderdags vroeg vee op de veemarkt aan de Havenstraat. Na het overlijden van haar man in 1936 zette Elisabeth de zaak voort onder de naam "Wed. Meijer Weijel & Zn." en bleef wonen aan de Nieuwstad 30. Op haar kaart van de Joodse Raad stond zij vermeld als koopvrouw; daarnaast was zij sinds 1 januari 1915 bestuurslid van het Doodgraverscollege.

Vervolging en deportatie

Tussen 25 januari en 1 februari 1943 werd aan Elisabeth, tegelijk met haar schoondochter Esther Weijel-Kastan, een verhuisvergunning verstrekt naar de Hofmeijerstraat 38 III in Amsterdam. Ze verhuisde mee; tijdens de oorlog stond zij dan ook in Amsterdam ingeschreven. Samen met haar schoondochter en drie kleinkinderen (Meijer Izak, Sally Leonard en Anneke Elisabeth) werd ze naar kamp Westerbork overgebracht, waar ze op 11 juni 1943 aankwamen in barak 63. Op 29 juni 1943 werd Elisabeth op transport gesteld naar Sobibor, waar ze op 2 juli 1943 werd vermoord. Ze werd 73 jaar oud; in één bron wordt als leeftijd 72 jaar opgegeven, maar naar de geboorte- en overlijdensdatum gerekend werd zij 73.

Bronnen

Standaardbronnen:

• Digitaal Joods Monument, persoonsvermeldingen van familieleden waarop Elisabeth Weijel-Rubens (1869–1943) is vermeld, met adres Nieuwstad 30 te Zutphen: pagina Ella Wolf (https://www.joodsmonument.nl/nl/page/27616/ella-wolf) en pagina Selina Rubens (https://www.joodsmonument.nl/nl/page/129643/selina-rubens; ouders Jacob Meijer Rubens en Esther Zadoks, zussen en broer). Een afzonderlijke persoonspagina van Elisabeth Weijel-Rubens zelf is via de geraadpleegde weg niet aangetroffen.
• Oorlogsbronnen (www.oorlogsbronnen.nl): persoonsvermelding bestaat (Zutphen, 10 november 1869 – Sobibor, 2 juli 1943; Kamp Westerbork); de tijdlijn zelf was niet toegankelijk wegens robotverificatie.
• JewishGen, Yizkor Book Project, lijst Holocaustslachtoffers Zutphen en omgeving (https://jewishgen.org/yizkor/Zutphen/zut061.html): geraadpleegd; bevat geen rechtstreekse vermelding van Elisabeth Weijel-Rubens.

Aanvullende bronnen (buiten de projectbronnenlijst gevonden):

• Westerborkportretten.nl, pagina's "Esther Weijel-Kastan", "Meijer Izak Weijel", "Sally Leonard Weijel" en "Anneke Elisabeth Weijel" (type: historisch documentatieproject; baseert zich op Joodse Raad-kaarten, Delpher-krantenadvertenties en het Joods Monument): chronologie van slagerij, adressen, verhuizing 1943, Westerbork-aankomst 11 juni 1943, transport 29 juni 1943, overlijden Sobibor 2 juli 1943; familiegegevens kinderen en echtgenoot.
• Oorlogsvermisten-index (sites.google.com/site/oorlogsvermisten, type: afgeleide index van het Nederlandse Rode Kuis-register): "RUBENS, Elisabeth, 10 Nov. 1869, Zutphen. Won. Amsterdam. † 2 Juli 1943, S. [Sobibor], lg [laatstelijk gehuwd] Weijel, M."
• Achterhoeknieuws.nl en Stedendriehoek.nl (oktober 2026, type: regionale nieuwsberichten): aankondiging dat op 14 april 2027 elf Stolpersteine worden gelegd voor het gezin Weijel-Kastan, de pleegkinderen, Elisabeth Weijel en een huurster, nabij de Nieuwstad.

Nog te onderzoeken

• Huwelijksakte van Elisabeth Rubens en Meijer Philip Weijel (verwachte vindplaats: burgerlijke stand Zutphen, eind 19e eeuw) ter bevestiging van het huwelijksjaar.
• De eigen persoonspagina in het Digitaal Joods Monument (paginanummer niet via zoekmachines te traceren); deze kan aanvullende vermeldingen (bijv. JOKOS-dossier) bevatten.
• Duiding van de leeftijdsdiscrepantie (73 jaar naar de data, 72 jaar in één aanvullende bron).
• Geboortedata van dochters Mientje en Esther (in de Zutphense slachtofferslijst komt een Mientje Weijel voor, geboren 9 december 1902, dochter van een Joseph Weijel, Auschwitz 19 februari 1943 — mogelijk een naamgenote van een andere Zutphense Weijel-familie; niet zonder meer te vereenzelvigen met dochter Mientje, geboren 1901).