Almenseweg 2, Warnsveld

Aan de Almenseweg 2 in Warnsveld stond sinds 1937 een houten vakantiewoning van de Zutphense familie Gies. Het huisje, gebouwd op grond die de familie een jaar eerder had gekocht, kreeg tijdens de oorlog een bijzondere betekenis als schuilplaats voor Joodse vluchtelingen en onderduikers.

De familie Gies was al vóór de oorlog op de hoogte van de ontwikkelingen in Duitsland. Grootvader Gies reisde regelmatig naar Duitsland en zag van dichtbij hoe het antisemitisme en het geweld tegen Joden toenamen. Na de Kristallnacht in november 1938 besloot de familie Duits-Joodse vluchtelingen op te vangen in het huis aan de Almenseweg. Sommigen verbleven er slechts korte tijd, anderen bleven langer.

Omdat de Nederlandse regering de grenzen inmiddels grotendeels had gesloten voor Duitse vluchtelingen, was hulp van buitenaf noodzakelijk. De familie Gies werkte samen met een Zutphense ambtenaar die vluchtelingen tijdelijk in het bevolkingsregister liet opnemen, zodat zij over geldige papieren konden beschikken en verder konden reizen of onderduiken.

Tijdens de oorlog werd het huisje aan de Almenseweg gebruikt als onderduikadres. In de woning waren twee verborgen schuilplaatsen gemaakt. De familie Gies raakte betrokken bij verzetswerk en hielp onderduikers aan onderdak en bescherming. Annie Gies-de Haas speelde daarin een belangrijke rol. Voor haar hulp aan vervolgde Joden ontving zij later van Yad Vashem de onderscheiding Righteous Among the Nations.

Het houten huisje bleef na de oorlog bestaan en werd vanwege zijn historische betekenis bewaard. De gemeente Zutphen besloot de woning te schenken aan het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem. Daar wordt het gebouw bewaard als herinnering aan de opvang van vluchtelingen, de onderduik en het verzet in Warnsveld en Zutphen.

Bronnen

• Nederlands Openluchtmuseum / Gemeente Zutphen, informatie over vakantiewoning Almenseweg 2 Warnsveld.
• Frits Gies, Bist du ein Jude? Hoe een Joodse tiener de nazi’s overwon, Walburg Pers, Zutphen, 2020.
• Joodse bewoners in de Schilderswijk Zutphen. Een zoektocht naar verhalen, Zutphen, 2021.