Laarstraat 35

Onderduik aan de Laarstraat

In de Laarstraat in Zutphen biedt bloemist Gerardus Hartoch tijdens de oorlog onderdak aan meerdere Joodse onderduikers. In zijn woning vinden onder anderen een man uit de familie De Beer en twee jonge mannen uit de familie Koppel een schuilplaats. Het zijn mannen van rond de vijfentwintig jaar, die proberen te ontkomen aan de vervolging door onder te duiken.

De situatie is uiterst risicovol. In de straat bevinden zich mensen die sympathiseren met de bezetter, en huiszoekingen zijn een reëel gevaar. Tijdens een inval door Duitse militairen dreigt het mis te gaan. Terwijl de spanning oploopt, proberen de onderduikers via een dakkapel te ontsnappen. Ze staan al met één voet in de dakgoot wanneer ze onder schot worden gehouden en gedwongen worden te blijven staan.

Niet iedereen wordt direct opgepakt. Eén van de onderduikers weet te ontkomen via een greppel en wordt later opgevangen in een ziekenhuis. Maar voor anderen loopt het anders af. De twee mannen uit de familie Koppel worden meegenomen.

Ook voor Hartoch zelf blijven de gevolgen niet uit. Enige tijd na de inval wordt hij alsnog gearresteerd. Hij wordt opgesloten en uiteindelijk, kort voor de bevrijding van Zutphen, samen met anderen gefusilleerd aan de IJsselkade.

Het verhaal van de Laarstraat laat zien hoe groot de risico’s waren voor mensen die onderduikers hielpen. Het onderdak bieden aan vervolgden kon niet alleen het leven van de onderduikers, maar ook dat van de hulpverlener zelf kosten. Tegelijkertijd getuigt het van moed en solidariteit in een tijd waarin elke beslissing verstrekkende gevolgen kon hebben.

Bron

Mendelson, Bart & Kooij, Peter, Dat doe je gewoon. Zutphense onderduikverhalen 1940-1945, Zutphen, 2014, p. 92–93.