Sobibor

Sobibór (uitspraak in het Pools Sobiboer) was een vernietigingskamp in het Generaal-Gouvernement (tegenwoordig Oost-Polen), dat gevestigd was nabij het dorp Sobibór. Het kamp, gebouwd en gebruikt tijdens de Tweede Wereldoorlog, stond onder gezag van nazi-Duitsland. Het kamp bestond van april 1942 tot november 1943. Er zijn 170.165[1][2] mensen vermoord, voornamelijk Joden, maar ook Roma en niet-Joodse Polen. Andere bronnen spreken van 150.000 tot 250.000 doden.[3] Er werden ruim 34.313 Nederlandse Joden vermoord. Het was vrijwel het enige concentratiekamp van waaruit een geslaagde ontsnapping plaatsvond. In oktober 1943 ontsnapten ongeveer driehonderd gevangenen, onder wie de Nederlandse Selma Wijnberg.

In tegenstelling tot Auschwitz en Majdanek bestond Sobibór niet gedeeltelijk uit een werkkamp. Het enige doel was de gevangenen uit te roeien. De meesten die er aankwamen, stierven nog dezelfde dag. Degenen die de eerste schifting overleefden, werden tewerkgesteld in voornamelijk het Sonderkommando of een nabijgelegen werkkamp zoals kamp Dorohucza. Uiteindelijk wachtte ook hen de dood.

Bron: Wikipedia

Henriëtte Bos

Portretfoto: 

Bio: 

Als adres in Zutphen wordt aangegeven: Gasthuisstraat 18, het Oude en Nieuwe Gasthuis. Zij stond ook ingeschreven bij Het Groot Graffel, daar zij op dezelfde dag (16 april 1943) in Sobibor is omgebracht als alle andere joodse patiënten van Psychiatrisch Centrum Het Groot Graffel. Henriette had een officiële zus: Rachel en twee onofficiële: Roosje en Sara. Van de laatste twee is vooralsnog geen relatie tot Henriëtt en haar familie aan te treffen. Maar div. aanwijzingen geven aanleiding hen te koppelen aan hun vader Salomon Bos en zijn gezin.

Leeftijd bij overlijden: 

40

Sterretje : 

*

Klaartje Weijel

Portretfoto: 

Bio: 

Kleertje Weijel was patiënte in de Psychiatrische Inrichting 'Het Groot Graffel' in Warnsveld. Zij is daar weggehaald en op transport gesteld.
S. Laansma, De Joodse gemeente van Zutphen (Zutphen 1977) 70-71

Deze persoon was alleenstaand of van deze persoon is geen gezinsverband bekend of kon niet worden gereconstrueerd.

 

Leeftijd bij overlijden: 

63

Stolpersteine gelegd?: 

Marianna Velmans-Cohen

Portretfoto: 

Bio: 

Marianna Velmans-Cohen was patiënte in de Psychiatrische Inrichting 'Het Groot Graffel' in Warnsveld. Zij is daar weggehaald en op transport gesteld.

S. Laansma, De Joodse gemeente van Zutphen (Zutphen 1977) 70-71

Marianna Velmans-Cohen was de weduwe van Mozes Velmans uit Amsterdam. Ze was voordien patiënt in het Psychiatrisch Ziekenhuis te Castricum.

 

 

Leeftijd bij overlijden: 

62

Salomon Polak

Portretfoto: 

Bio: 

Salomon Polak was patiënt in de Psychiatrische Inrichting 'Het Groot Graffel' in Warnsveld. Hij is daar weggehaald en op transport gesteld.
S. Laansma, De Joodse gemeente van Zutphen (Zutphen 1977) 70-71

Deze persoon was alleenstaand of van deze persoon is geen gezinsverband bekend of kon niet worden gereconstrueerd.

Leeftijd bij overlijden: 

43

Stolpersteine gelegd?: 

Samuel Abraham Markus

Portretfoto: 

Bio: 

Samuel Abraham Markus was patiënt in de Psychiatrische Inrichting 'Het Groot Graffel' in Warnsveld. Hij is daar weggehaald en op transport gesteld.
S. Laansma, De Joodse gemeente van Zutphen (Zutphen 1977) 70-71

Deze persoon was alleenstaand of van deze persoon is geen gezinsverband bekend of kon niet worden gereconstrueerd.

Leeftijd bij overlijden: 

76

Stolpersteine gelegd?: 

Rachel Anna Cohn-Mendes da Costa

Portretfoto: 

Bio: 

Transport 58: Westerbork-Sobibor 13 april 1943 Rachel Anna ('Chelly') Mendes da Costa was in 1892 in Amsterdam geboren op Herengracht 105 als dochter van Emanuel Mendes da Costa en Esther Mendes da Costa-Henriques de Castro.

Zij huwde op 3 maart 1927 in Amsterdam Jhr. Mozes Lopes Suasso (1881/30-03-1931). Na zijn dood trouwde ze op 20 december1933 in Amsterdam met Albert Cohn. Het echtpaar vestigde zich vanuit Amsterdam in Nijmegen op 15 mei 1934, in navolging van haar oudere broer Abraham, die een maand eerder naar de Groesbeekseweg 85 in Nijmegen verhuisd was.

Om psychiatrische redenen werd ze opgenomen in de inrichting Het Groot Graffel in Warnsveld (S. Laansma, De Joodse Gemeente van Zutphen, Zutphen 1977, p. 70-71), en is daar weggehaald om naar Westerbork gebracht te worden. Vervolgens is zij op 13 april 1943 op transport nr. 58 gesteld naar Sobibor, waar ze bij aankomst direct vergast werd.

Volgens F. Eliëns (Nijmegen tussen bezetting en bevrijding, p.62) was zij ondergedoken. Hoe dan ook, haar leven eindigde in Sobibor. (Bron Geneanet, Gezinsbladen, Joods Monument). Haar buurvrouw op de Groesbeekseweg 87 was de joodse Georgine Knurr. Rachel Anna had twee broers. De oudste, Rafael (28-10-1879 / 21-07-1940), stierf in het Krankzinnigengesticht Het Apeldoornsche Bosch een natuurlijke dood. De jongste, Abraham (7-05-1885 / 7-09-1942), vond eveneens de dood in een Vernichtungslager. Een zus Judith Henriëtte (25-08-1895 / 7-08-1944) ging over naar het katholicisme en werd op 10 oktober 1923 gedoopt. In 1933 werd zij lid van de Congregatie van de Dominicanessen van Voorschoten. Zij werd evenals andere katholiek geworden joden op 2 augustus 1942 opgepakt, maar 14 dagen later vrijgelaten vanwege haar status als Portugese jodin, met vier Portugese grootouders. Door de opheffing van Sperrstempels werd ze alsnog op 2 februari 1944 opgepakt en achtereenvolgens gedeporteerd naar Westerbork, Theresienstadt en toen Auschwitz-Birkenau, waar ze op 7 augustus 1944 vergast werd. Haar zus Nannette Rachel ["Netty"] (22-01-1888) was in 1943 verpleegster in Het Apeldoornsche Bosch. Zij werd als begeleidster met alle verpleegsters en verpleegden in Auschwitz vermoord op 25 januari 1943. (Bron: de al vermelde boeken van Eliëns en Laansma; PK; www.joodsmonument.nl ; OGS ; e-mail P. Wols 19 december 2014 met informatie over de fam. Mendes da Costa).

Leeftijd bij overlijden: 

51

Sterretje : 

*

Pages