Abraham Weijel
Familie - Verhaal - Foto's - Verkaufsbuch - Bronnen
- Zutphen,
-Vermoord in kamp-
Auschwitz,
Abraham werd 41 jaar
Familie
Ouders: Jacob Weijel, Aaltje Weijel-Hanouwer
Verwant: Jacob Weijel, Joseph Weijel
Verhaal
De juiste persoon is geïdentificeerd: Abraham Weijel (13 februari 1901 – 31 januari 1943), zoon van Jacob Weijel en Aaltje Hanouwer. Hij woonde aan de Graaf Ottosingel 71 in Zutphen.
Dit is dus niet de Abraham Weijel uit de Laarstraat (1876), noch de Abraham Weijel uit de Rembrandtstraat (1884), noch die uit de Sprongstraat (1875).
Een bijzonder belangrijk gegeven is zijn arrestatiegeschiedenis in Meppel. Hij wist in oktober 1942 tweemaal aan gevangenschap te ontsnappen, maar werd uiteindelijk opnieuw opgepakt en naar Westerbork teruggebracht. Jewish Monument
Abraham Weijel (1901–1943)
Abraham Weijel werd op 13 februari 1901 geboren in Zutphen. Hij was een zoon van Jacob Weijel (14 juni 1870) en Aaltje Hanouwer (24 januari 1869). Zijn ouders trouwden in 1898 in Zutphen. Hij groeide op in een Joods gezin met zijn oudere zus Carolina, geboren in 1898, en zijn jongere broer Joseph, geboren op 23 september 1911.
Het gezin woonde aan de Graaf Ottosingel 71 in Zutphen. In april 1941 stonden Abraham, zijn ouders en zijn broer Joseph op dit adres geregistreerd. Abraham werkte als veehandelaar.
De oorlogsjaren
Tijdens de Duitse bezetting werd Abraham slachtoffer van de Jodenvervolging. Hij kwam terecht in kamp Westerbork, maar wist daaruit te ontsnappen. Over de precieze datum en omstandigheden van deze eerste ontsnapping zijn in de geraadpleegde bronnen geen nadere bijzonderheden gevonden.
Arrestatie en ontsnapping in Meppel
In oktober 1942 verbleef Abraham in Meppel. Gerrit van Werven, een koopman die daar optrad als Verwalter van Joodse bedrijven en bezittingen, zag hem samen met een andere persoon uit café Weber aan het Zuideinde komen. Zij droegen geen Jodenster. Van Werven waarschuwde de politie.
Agent Kroeskop arresteerde Abraham. Bij zijn verhoor verklaarde hij dat hij uit Westerbork was weggelopen. Hij werd opgesloten in een politiecel, met de bedoeling hem opnieuw naar Westerbork over te brengen.
Op 15 oktober 1942 wist Abraham uit de cel te ontsnappen. Burgemeester Wisman waarschuwde vervolgens de Marechaussee Brigade Gewest Arnhem-Zwolle en verzocht om naar hem uit te kijken.
De ontsnapping duurde niet lang. Wachtmeester Kraak en marechaussee Buwalda troffen Abraham omstreeks zes uur 's ochtends aan bij Berkum, aan de weg tussen Meppel en Zwolle. Hij werd opnieuw aangehouden. Via Zwolle en Meppel werd hij onder politiebewaking overgebracht naar Westerbork. Marechaussee Huisman bracht hem daarheen.
De gebeurtenissen zijn beschreven aan de hand van de dag- en nachtrapporten van de Gemeentepolitie Meppel van 15 oktober 1942 en het proces-verbaal van de aanhouding van Abraham Weijel van 16 oktober 1942.
De deportatie en moord
Vanuit Westerbork werd Abraham naar Auschwitz gedeporteerd. Hij werd daar op 31 januari 1943 vermoord. Hij was 41 jaar oud.
Het lot van zijn familie
Ook zijn ouders werden slachtoffer van de Holocaust. Zijn vader Jacob en moeder Aaltje werden op 27 november 1942 in Auschwitz vermoord.
Zijn broer Joseph werd eveneens gedeporteerd. Hij kwam op 10 februari 1943 om in Schöppinitz, een buitenkamp van Auschwitz.
Zijn zus Carolina, die met een man uit de familie Ten Brink was getrouwd, werd op 27 november 1942 in Auschwitz vermoord.
Met de dood van Abraham en zijn naaste familieleden werd een Zutphens Joods gezin vrijwel volledig weggevaagd.
Bronnen
- Digitaal Joods Monument, persoonsregistratie Abraham Weijel, geboren 13 februari 1901.
- Gemeentearchief Meppel, Archief Gemeentepolitie Meppel, dag- en nachtrapporten, 15 oktober 1942.
- Gemeentearchief Meppel, proces-verbaal van de aanhouding van A. Weijel, 16 oktober 1942.
- JewishGen, Yizkor Book Zutphen, pagina 69, overzicht Joodse oorlogsslachtoffers.
- Peter Kooij, De Zutphense Kehille in het bijzonder. Een geschiedenis van Joods Zutphen, april 2024.
- Stolpersteine Zutphen, onderzoeksgegevens over Abraham Weijel en zijn familie.
Bronnen en verificatie
De reconstructie van zijn arrestatie is gebaseerd op een verwijzing naar twee concrete politiebronnen uit Meppel. Dat maakt dit onderdeel bijzonder waardevol. De originele stukken zijn hier nog niet rechtstreeks ingezien; de inhoud is overgenomen uit de historische bronvermelding van Stolpersteine Zutphen. stolpersteinezutphen.nl
- Joods Monument – Abraham Weijel (1901)
- Stolpersteine Zutphen – Abraham Weijel (1901)
- JewishGen – slachtoffers Zutphen, pagina 69
- De Zutphense Kehille in het bijzonder
Nog te onderzoeken
- Waar en wanneer Abraham precies uit Westerbork ontsnapte.
- Waar hij verbleef tussen zijn eerste ontsnapping en zijn arrestatie in Meppel.
- Wie de tweede persoon was die met hem uit café Weber kwam.
- Of het Gemeentearchief Meppel de oorspronkelijke politieverslagen en het proces-verbaal nog beschikbaar heeft.
De tweede vraag is bijzonder interessant: mogelijk kunnen de politieverslagen meer vertellen over zijn verblijfplaats en contacten in Drenthe.
Foto's