Patiënt Groot Graffel

Wij zijn begonnen met een zoektocht naar de identiteit van hen die als patiënt tijdens de laatste 6 maanden van WWII zijn omgekomen in het het psychiatrisch verpleeghuis Groot Graffel te Warnsveld. Ook wij vinden dat 70 jaar na de oorlog deze groep van anonieme overledenen uit hun isolement moeten en kunnen worden gehaald.

Deze groep staat los van de negen Joodse patiënten die allen halverwege de oorlog werden gedeporteerd uit het Groot Graffel naar de vernietigingskampen.

Met ca. 1.500 patiënten, i.p.v. de normale 475 (!),  zijn er vooral aan het eind van WWII in het Groot Graffel meer dan gemiddeld veel patiënten omgekomen door ziekte, honger of oorlogshandelingen. 

Gegevens over de identiteit van deze overleden groep patiënten waren helaas niet bekend. Via het Gelders Archief is er echter nu een bestand in te zien van alle overledenen in die periode van de toen nog zelfstandige gemeente Warnsveld. 

Ons streven is -met uw hulp en na grondig onderzoek- diegenen er uit te lichten die daadwerkelijk in die periode onder vaak erbarmelijke omstandigheden in het Groot Graffel anoniem zijn overleden.

Bestand met overleden personen in Gelderland: http://www.geldersarchief.nl/bronnen/personen?mistart=4140&mivast=37&miz...

Link naar aangrijpend oorlogsdagboek van psychiater en neurologg Marius ten Raa in het Groot Graffel: http://www.archieven.nl/nl/zoeken?mivast=0&mizig=210&miadt=236&miaet=1&m...

 

Celina Dekker-Rueff

Portretfoto: 

Bio: 

Biografie

22 december 2016

Over Celine Rueff

Door: Redactie Joods Monument

Celine (of Celina) Rueff was een dochter van Leopold Rueff en Julie Levy uit Basel in Zwitserland. Zij had nog drie broers: Marcel, Paul en Louis en drie zusters Mathilde, Lucie en Berthe.

Celine Rueff trouwde op 10 Augustus 1911 in Amsterdam met Salomon Dekker (roepnaam Leo), een winkelier in confectie en een zoon van Levie Abraham Dekker en Rebecca van Vliet.  Haar man overleefde de Sjoa maar Celine werd in Sobibor vermoord.

Celine’s zuster Berthe was de jongste van alle Rueff-kinderen; zij was geboren in 1894. Toen zij van Basel naar Amsterdam kwam in April 1920, woonde zij in bij haar zuster Celine en haar man Salomon Dekker en bleef daar tot dat zij trouwde in December 1920 met Jonas Kattenburg.

Celine Rueff voelde zich thuis bij de familie Dekker en ondernam verschillende uitjes met hen. Zo ging zij onder meer met haar schoonzuster Anna Dekker, Louis, een zoontje van haar zwager Jacob Dekker, en Rebecca (Beppie) een dochter van haar schoonzuster Emma Dekker in 1924 eens naar het Vondelpark in Amsterdam, waarvan die gebeurtenis nog een foto bewaard is gebleven.

Op 5 April 1933 werd Celine Rueff opgenomen in het psychiatrisch ziekenhuis Het Apeldoornsche Bos, waar zij verbleef tot 17 Mei 1934 en van waar zij werd overgeplaatst naar de psychiatrische instelling "Het Provinciaal Ziekenhuis Meer en Berg" in Santpoort in de gemeente Bloemendaal.

Toen die instelling werd geëvacueerd naar Warnsveld in verband met het bouwen van de Atlantikwall, kwam zij op 15 januari 1943 aan in het Groot Graffel. Op 8 april 1943 werd ze 'niet hersteld ontslagen' uit de instelling in Warnsveld en overgebracht naar het 'Israëlisch Noodziekenhuis' in Zutphen, van waaruit ze in de nacht van 9 op 10 april 1943 werd afgevoerd naar Westerbork. Op 13 april 1943 werd Celina met het zevende transport gedeporteerd naar Sobibór waar zij bij aankomst op 16 April 1943 direct werd vermoord.

Het Coda-archief Apeldoorn/bevolkingsregister; Stadsarchief Amsterdam, gezinskaart van Salomon Dekker; website www.wiewaswie.nl, overlijdensakte uit Haarlem nr. B346 van 9 December 1947 voor Celina Rueff; het archief van de Joodse Raad, kaart van Celina Rueff ; website https://1940-1945.bloemendaal.nl/index.php?id=16  met de geschiedenis van het Provinciaal Ziekenhuis Meerenberg in Santpoort met een lijst van de slachtoffers van de nazis; dhr. John Stienen, onderzoeker van de Psychiatrische instelling Groot Graffel in Zutphen en een toevoeging van een bezoeker van de website.

 

Verhaal

14 januari 2020

Het lot van Celina Dekker-Rueff.

Door: Redactie Joods Monument

Al op 5 April 1933 werd Celina Rueff opgenomen in het Centraal Israelitisch Krankzinnigengesticht "Het Apeldoornsche Bosch". Zij verbleef daar tot 17 Mei 1934, waarna zij werd overgeplaatst naar de Psychiatrische instelling "Het Provinciaal Ziekenhuis Meer-en-Berg" in Santpoort, gemeente Bloemendaal. Celina Dekker-Rueff verbleef daar als patiënt tot 15 Januari 1943 en zij komt voor op een lijst van weggevoerde en niet meer teruggekeerde bewoners van het ziekenhuis.

Op de website Bloemendaal 1940-1945, bij het jaar 1943 wordt de evacuatie van Meer-en-Berg belicht en er wordt beschreven dat op 4 Januari 1943 de Duitsers de gebouwen van het Provinciaal Ziekenhuis vorderen, in verband met de constructie van de Atlantikwall. Alle 1334 patiënten en de 404 personeelsleden worden geevacueerd. Dit gebeurde met zeven D-treinen tussen 4 Januari en 5 Februari 1943.

Celina Rueff behoorde tot de groep van 200 vrouwelijke patiënten uit Sanpoort die in Warnsveld terechtkwam. In totaal waren 10 van die 200 dames Joods. Een deel betrof onderduikers, een deel patiënten en Celina kwam volgens het register van het ONG (Oude en Nieuwe Gasthuis) in Warnsveld op 15 Januari 1943 binnen en op 8 April werd zij overgebracht naar het zgn. "Israëlisch Noodziekenhuis" in Zutphen en vervolgens in de nacht van 9-10 April van daar afgevoerd naar Westerbork.

Op 13 April 1943 volgde deportatie naar Sobibor waar Celine Dekker-Rueff bij aankomst op 16 April 1943 direct werd vermoord.

Bonnen o.a. het Coda-archief Apeldoorn/bevolkingsregister; website Joods.nl/het onbekende verhaal van Joodse patiënten in een niet-Joodse instelling tijdens WOII; website Stichting Oorlogshistorie Bloemendaal/ Bloemendaal 1940-1945; John Stienen/onderzoeker Groot Graffel Zuthpen.

 

Leeftijd bij overlijden: 

60

Foto persoon overig: 

Stolperstein: 

Henriëtte Bos

Portretfoto: 

Bio: 

Als adres in Zutphen wordt aangegeven: Gasthuisstraat 18, het Oude en Nieuwe Gasthuis. Zij stond ook ingeschreven bij Het Groot Graffel, daar zij op dezelfde dag (16 april 1943) in Sobibor is omgebracht als alle andere joodse patiënten van Psychiatrisch Centrum Het Groot Graffel. Henriette had een officiële zus: Rachel en twee onofficiële: Roosje en Sara. Van de laatste twee is vooralsnog geen relatie tot Henriëtt en haar familie aan te treffen. Maar div. aanwijzingen geven aanleiding hen te koppelen aan hun vader Salomon Bos en zijn gezin.

Leeftijd bij overlijden: 

40

Foto persoon overig: 

Stolperstein: 

Klaartje Weijel

Portretfoto: 

Bio: 

Kleertje Weijel was patiënte in de Psychiatrische Inrichting 'Het Groot Graffel' in Warnsveld. Zij is daar weggehaald en op transport gesteld.
S. Laansma, De Joodse gemeente van Zutphen (Zutphen 1977) 70-71

Deze persoon was alleenstaand of van deze persoon is geen gezinsverband bekend of kon niet worden gereconstrueerd.

 

Leeftijd bij overlijden: 

63

Stolperstein: 

Marianna Velmans-Cohen

Portretfoto: 

Bio: 

Marianna Velmans-Cohen was patiënte in de Psychiatrische Inrichting 'Het Groot Graffel' in Warnsveld. Zij is daar weggehaald en op transport gesteld.
S. Laansma, De Joodse gemeente van Zutphen (Zutphen 1977) 70-71

Marianna Velmans-Cohen was de weduwe van Mozes Velmans uit Amsterdam. Ze was voordien patiënt in het Psychiatrisch Ziekenhuis te Castricum.

 

 

Leeftijd bij overlijden: 

62

Foto persoon overig: 

Stolperstein: 

Samuel Abraham Markus

Portretfoto: 

Bio: 

Samuel Abraham Markus was patiënt in de Psychiatrische Inrichting 'Het Groot Graffel' in Warnsveld. Hij is daar weggehaald en op transport gesteld.
S. Laansma, De Joodse gemeente van Zutphen (Zutphen 1977) 70-71

Deze persoon was alleenstaand of van deze persoon is geen gezinsverband bekend of kon niet worden gereconstrueerd.

Leeftijd bij overlijden: 

76

Foto persoon overig: 

Stolperstein: 

Sara Lopes Diaz

Portretfoto: 

Bio: 

Sara Lopes Diaz was later patiënte in de Psychiatrische Inrichting 'Het Groot Graffel' in Warnsveld. Zij is daar weggehaald en op transport gesteld.
S. Laansma, De Joodse gemeente van Zutphen (Zutphen 1977) 70-71

Voordien was ze patiënt in Provinciaal Ziekenhuis Santpoort 'Meerenberg' te Santpoort.

 

Leeftijd bij overlijden: 

31

Foto persoon overig: 

Stolperstein: 

Rachel Anna Cohn-Mendes da Costa

Portretfoto: 

Bio: 

Transport 58: Westerbork-Sobibor 13 april 1943 Rachel Anna ('Chelly') Mendes da Costa was in 1892 in Amsterdam geboren op Herengracht 105 als dochter van Emanuel Mendes da Costa en Esther Mendes da Costa-Henriques de Castro.

Zij huwde op 3 maart 1927 in Amsterdam Jhr. Mozes Lopes Suasso (1881/30-03-1931). Na zijn dood trouwde ze op 20 december1933 in Amsterdam met Albert Cohn. Het echtpaar vestigde zich vanuit Amsterdam in Nijmegen op 15 mei 1934, in navolging van haar oudere broer Abraham, die een maand eerder naar de Groesbeekseweg 85 in Nijmegen verhuisd was.

Om psychiatrische redenen werd ze opgenomen in de inrichting Het Groot Graffel in Warnsveld (S. Laansma, De Joodse Gemeente van Zutphen, Zutphen 1977, p. 70-71), en is daar weggehaald om naar Westerbork gebracht te worden. Vervolgens is zij op 13 april 1943 op transport nr. 58 gesteld naar Sobibor, waar ze bij aankomst direct vergast werd.

Volgens F. Eliëns (Nijmegen tussen bezetting en bevrijding, p.62) was zij ondergedoken. Hoe dan ook, haar leven eindigde in Sobibor. (Bron Geneanet, Gezinsbladen, Joods Monument). Haar buurvrouw op de Groesbeekseweg 87 was de joodse Georgine Knurr. Rachel Anna had twee broers. De oudste, Rafael (28-10-1879 / 21-07-1940), stierf in het Krankzinnigengesticht Het Apeldoornsche Bosch een natuurlijke dood. De jongste, Abraham (7-05-1885 / 7-09-1942), vond eveneens de dood in een Vernichtungslager. Een zus Judith Henriëtte (25-08-1895 / 7-08-1944) ging over naar het katholicisme en werd op 10 oktober 1923 gedoopt. In 1933 werd zij lid van de Congregatie van de Dominicanessen van Voorschoten. Zij werd evenals andere katholiek geworden joden op 2 augustus 1942 opgepakt, maar 14 dagen later vrijgelaten vanwege haar status als Portugese jodin, met vier Portugese grootouders. Door de opheffing van Sperrstempels werd ze alsnog op 2 februari 1944 opgepakt en achtereenvolgens gedeporteerd naar Westerbork, Theresienstadt en toen Auschwitz-Birkenau, waar ze op 7 augustus 1944 vergast werd. Haar zus Nannette Rachel ["Netty"] (22-01-1888) was in 1943 verpleegster in Het Apeldoornsche Bosch. Zij werd als begeleidster met alle verpleegsters en verpleegden in Auschwitz vermoord op 25 januari 1943. (Bron: de al vermelde boeken van Eliëns en Laansma; PK; www.joodsmonument.nl ; OGS ; e-mail P. Wols 19 december 2014 met informatie over de fam. Mendes da Costa).

Leeftijd bij overlijden: 

51

Foto persoon overig: 

Stolperstein: 

Eva Cohen

Portretfoto: 

Bio: 

Eva Cohen was patiënte in de Psychiatrische Inrichting 'Het Groot Graffel' in Warnsveld. Zij is daar weggehaald en op transport gesteld. (S. Laansma, De Joodse gemeente van Zutphen, 1977, 70-71). Eva staat ook vermeld als bewoner van Pension Nerden in Amsterdam.

Leeftijd bij overlijden: 

48

Foto persoon overig: 

Stolperstein: 

Pages